Aile mahkemesi nedir? Hangi davalara bakar? Görevli mahkeme hangisidir? Bu sorular, ailevi uyuşmazlık yaşayan birçok kişinin zihninde beliren önemli konulardandır. Bu nedenle yazımızda, aile mahkemesinin görevleri, hangi durumlarda yetkili olduğunu ve nasıl bir işleyişe sahip olduğunu detaylı şekilde ele aldık.
AİLE MAHKEMESİ NEDİR?
Aile mahkemesi, aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıkların çözümü için özel olarak kurulmuş ihtisas mahkemeleridir. Türk yargı sistemi içerisinde, aile birliğini koruma veya düzenleme görevini üstlenen önemli bir yargı merciidir.
Aile Mahkemeleri, ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar ve davaları öncelikli olarak inceler.
AİLE MAHKEMESİNİN GÖREV ALANINA GİREN DAVALAR NELERDİR?
Türk hukukunda hangi davalara aile mahkemesi bakar sorusu, özellikle boşanma, nafaka ya da velayet gibi süreçlerde oldukça merak edilmektedir. İşte aile mahkemesinin görev alanına giren başlıca davalar:
1. Boşanma Davaları
Boşanma kararı verilmesi, mal paylaşımı, nafaka, tazminat gibi hususlar aile mahkemesinin görev alanına girer.
- Anlaşmalı boşanma davaları
- Çekişmeli boşanma davaları
- Evliliğin iptali davaları
2. Velayet Davaları
Ebeveynler arasındaki velayet uyuşmazlıkları, çocuğun üstün yararı gözetilerek aile mahkemesinde yargılanır.
3. Nafaka Davaları
- Tedbir nafakası
- Yoksulluk nafakası
- İştirak nafakası
- Yardım nafakası
Özellikle bu tür nafaka davalarının tamamı aile mahkemesinin görevli olduğu davalar arasındadır.
4. Mal Rejimi Davaları
Bunun yanı sıra, evlilik birliği sona erdiğinde eşler arasında mal paylaşımı yapılması gerekiyorsa, bu konuda da aile mahkemesi görevlidir.
- Mal ayrılığı
- Mal ortaklığı
- Edinilmiş mallara katılma rejimi
5. Aile İçi Şiddet ve Koruma Tedbirleri
6284 Sayılı Kanun kapsamında verilen koruma tedbir kararları, uzaklaştırma kararı ve diğer önlemleri aile mahkemesi verir.
6. Soybağı ve Babalık Davaları
Soybağına ilişkin davalar (babalık, nesebin reddi vb.) da aile mahkemelerinin görev alanına girer.
7. Evlat Edinme ve Vesayet İşlemleri
Ayrıca, soybağına ilişkin davalar (babalık, nesebin reddi vb.) da aile mahkemelerinin görev alanına girer.
AİLE MAHKEMESİ NE ZAMAN YETKİLİDİR?
Aile mahkemesinde bir dava açmadan önce, yetkili ve görevli mahkeme ayrımına dikkat etmek gerekir. Görevli mahkeme aile mahkemesiyken, yetkili mahkeme genellikle;
- Davalının yerleşim yeri mahkemesi
- Davacı eşin yerleşim yeri mahkemesi
- Eşlerin ortak yaşadığı yer mahkemesi
olur. Yetki kuralları davanın türüne göre değişir.
AİLE MAHKEMESİNDE DAVA AÇMAK İÇİN AVUKAT ZORUNLU MU?
Aile mahkemesinde dava açmak için avukat tutma zorunluluğu bulunmamakla birlikte, hukuki bilgi eksikliği nedeniyle hak kaybı yaşanması olasıdır. Bu nedenle özellikle boşanma, mal rejimi, velayet gibi karmaşık davalarda bir aile hukuku avukatından profesyonel destek alınması önerilir.
AİLE MAHKEMESİ DURUŞMALARI NASIL İLERLER?
Aile mahkemesi süreci genel hatlarıyla şu şekildedir:
- Dava dilekçesinin hazırlanması ve sunulması
- Karşı tarafın cevap dilekçesi
- Yazılı yargılama ise cevaba cevap (replik) ve ikinci cevap (düplik) dilekçesi
- Ön inceleme duruşması
- Delillerin toplanması
- Tanık dinleme
- Esas hakkında karar
Hakim, özellikle çocuk varsa çocuğun üstün yararını gözeterek karar verir.
AİLE MAHKEMESİ KARARINA KARŞI İSTİNAF VE TEMYİZ BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Aile mahkemesi kararına karşı istinaf ve temyiz başvurusu yapılması, hukuki sürecin önemli bir parçasıdır. Taraflar, özellikle mahkeme kararının hatalı olduğunu düşünüyorsa, üst mahkemelere başvurarak kararın yeniden değerlendirilmesini talep eder.
Aile mahkemesi tarafından verilen kararlara karşı istinaf başvurusu yapılması mümkündür. İstinaf, kararın hem hukuki hem de maddi yönüyle bölge adliye mahkemesi tarafından yeniden incelenmesini sağlar.
İstinaf kanun yoluna başvuru süresi, kararın taraflara usulüne uygun şekilde tebliğinden itibaren 2 haftadır. Başvuru, kararı veren aile mahkemesine sunulacak bir istinaf dilekçesi ile yapılır. Bu bağlamda, yerel mahkemece bu dilekçeyi ilgili bölge adliye mahkemesine gönderir.
Genel kural olarak, aile mahkemesinin nihai kararları istinafa konu olur. Ancak ara kararlar için istinaf yolu kapalıdır. Bununla birlikte, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz gibi ara karar niteliğindeki bazı işlemler, istisnai olarak istinaf edilebilir (HMK m. 341/1).
Temyiz, istinaf incelemesi sonucunda verilen kararın yalnızca hukuki denetimini sağlayan bir kanun yoludur. Yargıtay, temyiz başvurularını değerlendirerek kararın hukuka uygun olup olmadığını inceler.
Aile mahkemesinin özellikle çekişmeli yargı işlerine ilişkin kararları temyize konu olabilir. Ancak bazı şartların sağlanması gerekir:
- Kararın parayla ölçülebilir bir değeri varsa, temyiz başvurusu için bu değerin 544.470 TL’yi aşması gerekir.
- Bu bağlamda, sınırın altında kalan kararlar kesin nitelikte olup, temyiz edilemez.
- Ancak, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi kararlar ise, bölge adliye mahkemesinde kesinleştiği için temyize götürülemez.
SONUÇ: AİLE MAHKEMELERİ HANGİ DAVALARA BAKAR?
Aile mahkemeleri, boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi ve koruma kararları gibi aile hukukuna ilişkin davalara bakmakla görevlidir. Uyuşmazlıkların doğru ve hızlı çözümlenmesi adına, görevli mahkemenin doğru belirlenmesi büyük önem taşır.
✅ Aile hukuku ile ilgili bir sorununuz varsa, bizimle iletişime geçin. Size en kısa sürede çözüm üretelim.
📞 HUKUKİ DESTEK ALMAK İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİN
Davanızın hangi mahkemede açılacağı konusunda kararsız mısınız? Hemen bizimle iletişime geçin! Hukuki sürecinizi profesyonelce yönetelim.
Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Avukat – Av. Ardahan ÇAKIR
📞 +90 530 180 82 49