Bedelsiz senet kullanma suçu Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 156. maddesinde düzenlenmiştir. Hukuki bir dayanağı kalmamış olan bir senedi haksız şekilde kullanmayı cezalandırmayı amaçlayan bir suç tipidir. Bu bağlamda faile hapis ve adli para cezası verilir. Aynı zamanda suçun işlenme şekline ve ayrıca mağdur ile fail arasındaki ilişkiye bağlı olarak cezada indirim ya da cezasızlık gibi durumlar da söz konusu olur.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNUN TANIMI
Türk Ceza Kanunu Madde 156:
“(1) Bedelsiz kalmış bir senedi kullanan kimseye, şikayet üzerine, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir.”
TCK madde 156’ya göre hukuki geçerliliğini kaybetmiş (bedelsiz kalmış) bir senedi bilerek ve isteyerek kullanan kişi suç işlemiştir. Burada önemli olan nokta senedin bedelsiz kalmasıdır. Bir senet hukuki nedenlerle (örneğin borcun ödenmesi, sözleşmenin geçersizliği veya iptali) bedelsiz hale gelmiş olabilir. Eğer bir kişi bu bedelsiz hale gelmiş senedi hukuka aykırı olarak kullanmaya devam ederse ceza alır.
SUÇUN UNSURLARI
a) Fail ve Mağdur
Bu suçun faili bedelsiz hale gelen senedi kullanan herkes olabilir. Failin senedi bilinçli olarak ve ayrıca hukuka aykırı bir şekilde kullanması gerekmektedir. Mağdur ise genellikle senet nedeniyle haksız bir şekilde ödeme yapmaya zorlanan veya borç altına giren kişidir.
b) Fil
Fiil bedelsiz kalmış bir senedi kullanmaktır. Kullanım; mahkemede ileri sürmek, icraya koymak veya bir başkasına devretmek gibi çeşitli şekillerde olur.
c) Hukuka Aykırılık ve Kusur
Failin senedin bedelsiz olduğunu bilerek hareket etmesi gerekmektedir. Eğer fail senedin bedelsiz olduğunu bilmiyor ve ayrıca makul bir gerekçeye dayanıyorsa bu durumda kusur unsuru ortadan kalkar.
CEZAİ YAPTIRIM
TCK madde 156’ya göre bedelsiz senedi kullanan kişi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ve adli para cezası alır. Ancak suçun kovuşturulması mağdurun şikayetine bağlıdır.
ŞAHSİ CEZASIZLIK VE CEZA İNDİRİMİ
Türk Ceza Kanunu Madde 167:
“(1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;
- a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
- b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
- c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,
Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.”
TCK madde 167 belirli akrabalık ilişkileri söz konusu olduğunda bazı suçlar için cezasızlık ya da ceza indirimi öngörmektedir.
a) Cezasızlık Hali
Eğer bedelsiz senet kullanma suçu:
- Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden biri tarafından,
- Üstsoy, altsoy, evlat edinen veya evlatlık tarafından,
- Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden biri tarafından,
gerçekleşmişse fail hakkında ceza olmaz.
b) Ceza İndirimi
Eğer suç:
- Ayrılık kararı verilmiş eş tarafından,
- Aynı konutta yaşamayan kardeşler tarafından,
- Aynı konutta birlikte yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımları tarafından,
gerçekleşmişse fail hakkında şikayet üzerine verilecek ceza yarı oranında iner.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA UZLAŞMA
Bedelsiz senedi kullanma suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaktadır. Bu bağlamda fail ile mağdur arasında uzlaştırma hükümleri uygulanmak zorundadır.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete bağlı suçlardandır. Bu bağlamda, mağdurun şikayetçi olması gereklidir. Aksi takdirde kovuşturma olmaz. Ayrıca şikayet süresi mağdurun suçu ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay ile sınırlıdır. Bu bağlamda eğer bu süre içinde şikayet olmazsa dava açılamaz.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bedelsiz senedi kullanma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanık hakkında verilen hapis cezası 2 yıl veya altında ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme cezanın ertelenmesine karar verir. Erteleme durumunda sanık belirli bir denetim süresine tabi olur. Bu süreyi suç işlemeden tamamlarsa cezası infaz edilmez.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Eğer sanığa verilen hapis cezası 2 yıl veya altında ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. HAGB kararı ile failin cezası uygulanmaz. Fail bu bağlamda 5 yıl boyunca denetim süresine tabi olur. Bu sürede tekrar suç işlemezse dava düşer. Bu bağlamda sanığın siciline işlenmez.
BEDELSİZ SENEDİ KULLANMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Bedelsiz senedi kullanma suçu için Türk Ceza Kanunu’nda özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi bulunmamaktadır.
SONUÇ
Bedelsiz senedi kullanma suçu hukuki geçerliliğini yitirmiş bir senedi kullanarak haksız menfaat sağlamaya yönelik bir suçtur. Bu suçta fail altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası alır. Ancak mağdur ile fail arasındaki akrabalık ilişkisi cezasızlık ya da ceza indirimi sonucunu doğurur. Bu nedenle söz konusu suçun değerlendirilmesinde hem senedin hukuki durumu hem de taraflar arasındaki ilişki dikkate alınmalıdır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49