Gürültü modern şehir yaşamında sıklıkla karşılaşılan bir sorundur ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, Türk Ceza Kanunu (TCK) gürültü kirliliğine karşı yasal düzenlemeler getirmiştir. TCK’nın 183. maddesi başkalarının sağlığını olumsuz etkileyebilecek şekilde gürültüye neden olan kişilere yönelik cezai yaptırımlar öngörmektedir.
Bu makalede gürültüye neden olma suçu detaylı bir şekilde ele alınarak suçun unsurları, ceza miktarları ve uygulamadaki örnekler incelenecektir.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNUN YASAL DAYANAĞI
Türk Ceza Kanunu’nun 183. maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:
“İlgili kanunlarla belirlenen yükümlülüklere aykırı olarak, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli bir şekilde gürültüye neden olan kişi, iki aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.“
Bu düzenleme ile kişilerin gürültüye karşı korunması amaçlanmıştır. Gürültü bireylerin psikolojik ve fizyolojik sağlığını olumsuz etkileyebileceğinden kanun koyucu bu tür eylemleri suç kapsamına almıştır.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNUN UNSURLARI
Bir fiilin suç teşkil etmesi için kanunda belirtilen unsurların oluşması gerekir. Gürültüye neden olma suçunun unsurları şunlardır:
- Fail: Suç herkes tarafından işlenebilir. Gerçek kişiler gibi tüzel kişiler de sorumlu olur(örneğin, bir işletmenin yüksek sesle müzik yayını yapması).
- Mağdur: Gürültü nedeniyle sağlığı zarar görecek kişiler suçun mağdurudur.
- Fiil: Gürültünün mağdurun sağlığını bozacak düzeyde olması gerekir.
- İlgili Kanunlara Aykırılık: Gürültünün Çevre Kanunu, Belediye Yönetmelikleri gibi mevzuata aykırı şekilde yapılması gerekir.
- Sonuç: Gürültüden dolayı mağdurun sağlığının zarar görme ihtimalinin bulunması yeterlidir fiilen zarar oluşması gerekmez.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK 183. maddesi kapsamında iki farklı yaptırım öngörülmüştür:
- Hapis cezası: En az iki ay en fazla iki yıl hapis cezası verilebilir.
- Adli para cezası: Hapis cezası yerine veya birlikte adli para cezası uygulanabilir.
Hâkim suçun niteliğine ve failin durumuna göre hapis veya adli para cezası arasında takdir hakkını kullanır.
GÜRÜLTÜ SUÇU İLE İLGİLİ UYGULAMA VE ÖRNEKLER
- Komşuluk Hukuku Çerçevesinde Gürültü: Apartman dairelerinde yüksek sesle müzik dinlemek veya gece geç saatlerde gürültü yapmak suç teşkil eder.
- İşyerleri ve Eğlence Mekânlarında Gürültü: Diskotek, bar veya restoran gibi işletmelerin belirlenen sınırların üzerinde ses yayını yapması suç kapsamına girer.
- Sanayi ve İnşaat Gürültüsü: Çalışma saatleri dışında veya belirlenen desibel sınırlarını aşan şekilde yapılan inşaat ve sanayi faaliyetleri suçtur.
- Araç Gürültüsü: Egzoz patlatarak veya yüksek sesle müzik açarak trafiği rahatsız eden araç sahipleri de bu suç kapsamında değerlendirilir.
GÜRÜLTÜ SUÇUNUN ŞİKÂYET VE SORUŞTURMA SÜRECİ
- Şikâyet Mecburiyeti Yoktur: Gürültüye neden olma suçu, resen (kendiliğinden) soruşturması olan bir suçtur. Mağdurun şikâyeti gerekmez.
- Yetkili Makamlar: Polis, zabıta ve çevre birimleri tarafından denetim yapılabilir.
- Yaptırımlar: Kolluk kuvvetlerinin uyarı ve devam etmesi hâlinde cezai işlem hakkı vardır.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA UZLAŞMA
Gürültüye neden olma suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Dolayısıyla taraflar kendi aralarında anlaşsalar bile savcılık soruşturma başlatır.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA ŞİKÂYET
Gürültüye neden olma suçu şikâyete bağlı olmayan (re’sen soruşturma) bir suçtur. Yetkili makamlar (kolluk, savcılık) herhangi bir ihbar veya kendi tespitleriyle harekete geçer. Savcılık tarafından soruşturma başlar. Ancak mağdurun şikâyeti de soruşturmayı hızlandırır.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçtan dolayı olan davalara Asliye Ceza Mahkemesi bakar. Savcılık tarafından düzenlenen iddianamenin kabul edilmesi hâlinde yargılama süreci bu mahkemelerdedir.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Mahkemece verilen hapis cezasının 2 yıl ve altı olması ve diğer şartların oluşması durumunda gürültüye neden olma suçunda cezanın ertelenmesine karar verilebilir. Bu durumda sanık belirlenen süre boyunca suç işlemezse ceza infaz olmaz. Bu bağlamda, sabıka kaydına işlemez.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Hapis cezasının 2 yıl ve altı olması ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme, gürültüye neden olma suçunda HAGB kararı verir. Eğer sanık suçun niteliği ve geçmişi göz önüne alınarak beş yıl denetim süresine tabi olursa ve bu süre içinde başka suç işlemezse ceza tamamen ortadan kalkar. Ancak denetim süresi içinde suç işlenirse mahkeme önceki hükmü açıklar ve ceza infaz olur.
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 183. maddede etkin pişmanlığa dair özel bir düzenleme yer almamaktadır.
SONUÇ
Gürültüye neden olma suçu bireylerin yaşam kalitesini koruma amacı taşır. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu’nda cezai yaptırımlarla düzenlenmiştir. Özellikle şehirleşmenin artmasıyla birlikte gürültü kirliliği önemli bir sorun hâline gelmiştir. Kanun koyucu halk sağlığını korumak adına belirli sınırlar getirmiştir. Bu sınırlara uymayanlar hakkında hapis veya para cezası öngörülmüştür.
Vatandaşlar gürültüden rahatsız olmaları durumunda ilgili makamlara şikâyette bulunarak hukuki haklarını kullanır. Gürültüyle mücadelede hem bireysel farkındalık hem de yetkili makamların etkin denetimi önemlidir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49