İşverenin Haklı Nedenle Fesih Sebepleri ve Şartları Nelerdir?

İş Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca, belirli durumlarda işverenin haklı nedenle ve derhal fesih hakkı bulunmaktadır. Bu fesih hakkı işverenin iş ilişkisini sona erdirirken bildirimsiz olarak hareket etmesine olanak tanır ve aşağıdaki durumlarla sınırlıdır:

İş Kanunu Madde 25:

“Süresi belirli olsun veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim süresini beklemeksizin feshedebilir:

I- Sağlık sebepleri:

1. a) İşçinin kendi kastından veya derli toplu olmayan yaşayışından yahut içkiye düşkünlüğünden doğacak bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi durumunda, bu sebeple doğacak devamsızlığın ardı ardına üç iş günü veya bir ayda beş iş gününden fazla sürmesi.^[7]
2. b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda.

(a) alt bendinde sayılan sebepler dışında işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkı; belirtilen hallerin işçinin işyerindeki çalışma süresine göre 17 nci maddedeki bildirim sürelerini altı hafta aşmasından sonra doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 74 üncü maddedeki sürenin bitiminde başlar. Ancak işçinin iş sözleşmesinin askıda kalması nedeniyle işine gidemediği süreler için ücret işlemez.

II- Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri:

1. a) İş sözleşmesi yapıldığı sırada bu sözleşmenin esaslı noktalarından biri için gerekli vasıflar veya şartlar kendisinde bulunmadığı halde bunların kendisinde bulunduğunu ileri sürerek, yahut gerçeğe uygun olmayan bilgiler veya sözler söyleyerek işçinin işvereni yanıltması.
2. b) İşçinin, işveren yahut bunların aile üyelerinden birinin şeref ve namusuna dokunacak sözler sarfetmesi veya davranışlarda bulunması, yahut işveren hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ihbar ve isnadlarda bulunması.
3. c) İşçinin işverenin başka bir işçisine cinsel tacizde bulunması.
4. d) İşçinin işverene yahut onun ailesi üyelerinden birine yahut işverenin başka işçisine sataşması, işyerine sarhoş yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri kullanması.^[8]
5. e) İşçinin, işverenin güvenini kötüye kullanmak, hırsızlık yapmak, işverenin meslek sırlarını ortaya atmak gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlarda bulunması.
6. f) İşçinin, işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi.
7. g) İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.
8. h) İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi.

ı) İşçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi, işyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması.

III- Zorlayıcı sebepler:

İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebebin ortaya çıkması.

IV- İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17 nci maddedeki bildirim süresini aşması.

İşçi feshin yukarıdaki bentlerde öngörülen sebeplere uygun olmadığı iddiası ile 18, 20 ve 21 inci madde hükümleri çerçevesinde yargı yoluna başvurabilir.”

HAKLI NEDENLE FESİH NEDİR?

Haklı nedenle fesih işçi veya işverenin iş sözleşmesini sürdürmesini kendilerinden beklenemez hale getiren önemli sebeplerin varlığı halinde sözleşmeyi derhal ve tazminatsız olarak sona erdirme anlamına gelir. Bu fesih türü bildirim süresi beklenmeksizin yapılır. Tarafların haklarını korumayı amaçlar. İş Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri hem işçi hem de işveren açısından haklı nedenle fesih sebeplerini düzenler. Sağlık sorunları, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar gibi durumlar haklı fesih nedenleri arasında yer alır. Ancak bu hakkın kullanımı belirli süre sınırlamalara ve şartlara tabiidir. Hak kayıplarını önlemek için fesih işlemlerinin dikkatle yürütülmesi ve bir avukata danışılması önerilir.

İŞVERENİN HAKLI NEDENLE FESİH NEDENLERİ

1. Sağlık Sebepleri

• Kast veya Kusurdan Kaynaklanan Sağlık Sorunları: İşçinin kendi kusuru, düzensiz yaşam tarzı veya alkol/uyuşturucu bağımlılığı nedeniyle hastalanması ya da engelli hale gelmesi ve bu durumun ardışık 3 iş günü ya da bir ayda toplam 5 iş günü devamsızlığa yol açması.
• Tedavi Edilemeyen Hastalıklar: İşçinin sağlık raporuyla işyerinde çalışmasının sakıncalı olduğunun tespit edilmesi.
• Diğer Sağlık Sebepleri: Hastalık, kaza, doğum veya gebelik gibi durumlarda devamsızlığın bildirim süresini 6 hafta aşması halinde işverenin fesih hakkı doğar.

2. Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Uymayan Haller

• Yanıltma: İşçinin sözleşmenin esaslı noktaları hakkında işvereni yanlış bilgilendirmesi.
• Hakaret ve Onur Kırıcı Davranışlar: İşçinin işverene veya ailesine yönelik şeref ve haysiyet kırıcı eylemleri.
• Cinsel Taciz: İşçinin işyerinde cinsel tacizde bulunması.
• Saldırgan veya Uyuşturucu Kullanımı: İşçinin işyerine sarhoş ya da uyuşturucu etkisi altında gelmesi veya bu maddeleri işyerinde kullanması.
• Hırsızlık ve Güveni Kötüye Kullanma: İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya meslek sırlarını ifşa etmesi.
• Devamsızlık: İşçinin izinsiz ve mazeretsiz şekilde arka arkaya iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatil sonrası ya da toplamda üç iş günü işe gelmemesi.
• Görevi Yerine Getirmeme: İşçinin görevlerini yapmamakta ısrar etmesi.
• İş Güvenliğini Tehlikeye Düşürme: İşçinin iş güvenliğini tehlikeye atan veya maddi zarara neden olan eylemleri.

3. Zorlayıcı Sebepler

İşyerinde bir haftadan uzun süre işçinin çalışmasını engelleyen zorlayıcı bir durumun ortaya çıkması.

4. Gözaltı ve Tutukluluk Hali

İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması nedeniyle işe gelememesi ve devamsızlık süresinin kanunda belirtilen bildirim süresini aşması.

FESİH SÜRESİ VE TAZMİNAT HAKLARI

İş Kanunu Madde 26:

“24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.

Bu haller sebebiyle işçi yahut işverenden iş sözleşmesini yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde feshedenlerin diğer taraftan tazminat hakları saklıdır.”

İşverenin, fesih sebebini öğrendiği tarihten itibaren 6 iş günü ve her durumda fiilin gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde fesih hakkını kullanması gerekir. Ancak işçi, olaydan maddi çıkar sağlamışsa bu süre sınırı uygulanmaz. Haklı nedenle fesih durumunda işveren ihbar tazminatı ödemekle yükümlü değildir. Ancak işveren, işçinin hak ettiği ücret alacakları (örneğin yıllık izin ücreti) ödemek zorundadır.

İŞVERENİN HAKLI NEDENLE FESHİ HALINDE KIDEM TAZMİNATI ÖDENİR Mİ?

İşverenin haklı nedenle feshi durumunda İş Kanunu’nun 25. Maddesinin II. Bendi dışında kalan hallerde yani işçinin sağlık sorunları, zorlayıcı sebepler gibi nedenlerle iş akdine son verilmesi halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak, işverenin işçiyi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar, devamsızlık, hırsızlık veya benzeri sebeplerle feshetmesi durumunda işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Bu nedenle işverenin haklı fesih hakkını kullanırken fesih sebebine dikkat etmesi önemlidir. Sağlık sebepleri veya zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihlerde işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak diğer haklı fesih sebeplerinde işçiye, kıdem tazminatı ödemez.

SONUÇ

İşverenin haklı nedenle feshi sıkı koşullara bağlıdır . Her olayda objektif değerlendirme yapılması gerekir. Fesih işlemlerinde hukuki süreçlerin sağlıklı yürütmek için bir hukukçuya başvurmak önemlidir.

Hak kayıplarını önlemek için iş hukuku konusunda uzman avukattan destek almanızı tavsiye ediyoruz.

Tüm hukuki sorunlarınızda bizimle iletişime geçebilirsiniz!

Hemen bizimle iletişime geçin

📌 Menderes İşveren Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR

📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR

📞 +90 530 180 82 49

📧 av.ardahancakir@gmail.com