Türk Ceza Kanunu’nun 238. maddesinde düzenlenen “Kamuya Gerekli Şeylerin Yokluğuna Neden Olma” suçu kamu kurum ve kuruluşlarının genel bir felaketin önlenmesi için zorunlu olan eşya veya besinlerin temin edilememesine neden olan kişilerin cezalandırılmasını öngörmektedir. Bu suç kamu düzeninin korunması, toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanması ve kamu hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması amacıyla ihdas edilmiştir.
Bu makalede suçun unsurları, fail ve mağduru, yaptırımları ve tüzel kişiler hakkında uygulanabilecek güvenlik tedbirleri ele alınacaktır.
Türk Ceza Kanunu Madde 238:
“(1) Taahhüt ettiği işi yerine getirmeyerek, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu hizmeti veya genel bir felaketin önlenmesi için zorunlu eşya veya besinlerin ortadan kalkmasına veya önemli ölçüde azalmasına neden olan kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası verilir.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNUN UNSURLARI
Bu suçun oluşması için belirli unsurların gerçekleşmesi gerekmektedir.
a) Maddi Unsurlar
-
Failin taahhüt ettiği işi yerine getirmemesi:
- Fail belirli bir işin yapılmasını üstlenmiş olmalıdır. Bu iş, kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili olabilir veya genel bir felaketin önlenmesi açısından önem taşıyan eşya veya besinlerin sağlanması ile ilgili olabilir.
- Fail taahhüt ettiği işi kasten yerine getirmezse suç oluşur.
-
Sonuç olarak, kamuya gerekli şeylerin ortadan kalkması veya önemli ölçüde azalması:
- Suçun gerçekleşmesi için bir zararın doğması gerekir.
- Kamu kurum ve kuruluşları veya kamu hizmetleri açısından gerekli olan eşya veya besinlerin ortadan kalkması ya da önemli ölçüde azalması gerekmektedir.
- Örneğin bir firma doğal afet sonrası acil yardım malzemelerini teslim etmeyi taahhüt etmesine rağmen bu taahhüdünü yerine getirmezse ve bu durum ciddi bir kıtlığa yol açarsa suç işlenmiş olur.
b) Manevi Unsurlar
- Kast: Suçun işlenmesi için failin, taahhüt ettiği işi yerine getirmeyeceğini bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekmektedir.
- Taksirle işlenemez: Yani failin ihmali veya dikkatsizliği sonucu değil bilinçli bir şekilde hareket etmesi aranır.
FAİL VE MAĞDUR
- Fail: Taahhüt ettiği işi yerine getirmeyen herkes faildir. Özel kişiler, şirket yetkilileri veya kamu görevlileri bu suçu işler.
- Mağdur: Suçun mağduru doğrudan kamu kurum ve kuruluşları ile toplumun genelidir. Çünkü suçun işlenmesi kamu hizmetlerinin aksamasına veya toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanamamasına neden olur.
SUÇUN CEZASI VE YAPTIRIMLAR
TCK’nın 238. maddesine göre:
- Failin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ve bin güne kadar adli para cezasıdır.
TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 242:
“(1) Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.”
TCK’nın 242. maddesi gereğince eğer bu suç bir tüzel kişi (örneğin bir şirket) tarafından işlenmişse tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
Bu kapsamda:
- Suçtan haksız menfaat elde eden şirketler hakkında faaliyetlerinin durdurulması
- Veya belirli faaliyetlerden men edilmesi gibi yaptırımlar uygulanabilir.
- Ayrıca, suç konusu malvarlığı değerlerine el konulabilir.
Bu tedbirler kamu düzenini sağlamak ve tüzel kişilerin kamu hizmetlerine zarar vermesini önlemek amacıyla uygulanmaktadır.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA UZLAŞMA
TCK 238. maddesinde düzenlenen suç uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle taraflar arasında uzlaştırma hükümleri uygulanmaz. Cumhuriyet savcısı uzlaşma sürecini başlatamaz.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA ŞİKÂYET
Bu suç şikâyete bağlı bir suç değildir. Kamu düzenini ilgilendirdiği için savcılık tarafından re’sen (kendiliğinden) soruşturma olur. Bu bağlamda, mağdurun şikâyetçi olup olmaması önemli değildir.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
TCK 238. maddesindeki suç Asliye Ceza Mahkemesi‘nin görev alanına girmektedir. Dolayısıyla görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
TCK 238 kapsamında verilen hapis cezası iki yıl veya daha az olduğu takdirde mahkeme cezanın ertelenmesine karar verebilir. Ancak failin sabıkası ve suç sonrası pişmanlık durumu gibi hususlar ile bu karar çıkar.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Eğer sanık hakkında verilen ceza 2 yıl veya altında olursa ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda sanık 5 yıl denetim sürecine tabi olur. Bu süre içinde yeni bir suç işlemezse ceza tamamen ortadan kalkar.
KAMUYA GEREKLİ ŞEYLERİN YOKLUĞUNA NEDEN OLMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 238 maddesinde özel olarak etkin pişmanlık hükmü düzenlenmemiştir.
SONUÇ
TCK 238. maddesi ile kamu kurum ve kuruluşlarının veya genel bir felaketin önlenmesi için zorunlu olan eşya ve besinlerin yokluğuna neden olan kişilere cezai yaptırım uygulanmaktadır. Kamu hizmetlerinin kesintisiz devam etmesi ve toplumun temel ihtiyaçlarının karşılanması adına bu suçun işlenmesi halinde ciddi hukuki sonuçlar doğmaktadır. Tüzel kişiler açısından da haksız menfaat sağlanması durumunda güvenlik tedbirleri uygulanır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49