Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu ve Cezası

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 109. maddesinde düzenlenen “Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma” suçu bireyin özgürlüğüne doğrudan saldırı niteliği taşır. Suçun temelinde bir kişiyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmekten yoksun bırakma eylemi bulunmaktadır. Bu suç bireyin serbestçe hareket etme hakkını ihlal ettiği için ceza hukukunda ciddi yaptırımlara tabidir.

Türk Ceza Kanunu Madde 109:

“(1) Bir kimseyi hukuka aykırı olarak bir yere gitmek veya bir yerde kalmak hürriyetinden yoksun bırakan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişi, fiili işlemek için veya işlediği sırada cebir, tehdit veya hile kullanırsa, iki yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Bu suçun;

1. a) Silahla,
2. b) Birden fazla kişi tarafından birlikte,
3. c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
4. d) Kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle,
5. e) Üstsoy, altsoy veya eşe ya da boşandığı eşe karşı,
6. f) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,

İşlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır.

 (4) Bu suçun mağdurun ekonomik bakımdan önemli bir kaybına neden olması halinde, ayrıca bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

(5) Suçun cinsel amaçla işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek cezalar yarı oranında artırılır.

(6) Bu suçun işlenmesi amacıyla veya sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.”

SUÇUN UNSURLARI

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun oluşabilmesi için aşağıdaki unsurların varlığı gereklidir:

1. Fail ve Mağdur

Bu suç herkes tarafından işlenme ihtimali vardır yani özgü bir suç değildir. Fail herhangi bir kişidir. Mağdur ise hareket etme özgürlüğü kısıtlanan kişidir.

2. Fiil (Eylem)

Suç mağdurun bir yere gitmesinin veya bir yerde kalmasının hukuka aykırı bir şekilde engellenmesiyle oluşur. Özgürlüğü kısıtlama fiili, fiziksel engelleme, kilitleme, bir yere kapatma gibi doğrudan eylemlerle gerçekleşebileceği gibi, tehdit, cebir veya hile yoluyla da işlenme ihtimali vardır.

3. Hukuka Aykırılık

Özgürlüğü kısıtlama eyleminin hukuka aykırı olması gereklidir. Örneğin yetkili makamların kişiyi gözaltına alması hukuka uygun bir eylem olduğundan suç teşkil etmez.

4. Manevi Unsur (Kast ve Amaç)

Bu suç kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, mağdurun hareket serbestisini kısıtlama iradesine sahip olması gerekmektedir. Taksirle işlenmesi mümkün değildir.

SUÇUN AĞIRLAŞTIRICI SEBEPLERİ

Kanunun 109. maddesi, suçun daha ağır cezalandırılmasını gerektiren bazı nitelikli haller öngörmüştür:

1. Cebir, Tehdit veya Hile Kullanılması: Eğer fail mağdurun özgürlüğünü tehdit, zor kullanma veya kandırma yoluyla kısıtlıyorsa ceza iki yıldan yedi yıla kadar hapis olarak artar.
2. Silahla İşlenmesi: Failin silah kullanarak suçu işlemesi cezanın bir kat artırılmasını gerektirir.
3. Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi: Suç, birden fazla kişi tarafından ortak hareket edilerek işlenmişse ceza artar.
4. Mağdurun Kamu Görevlisi Olması veya Kamu Gücü Kötüye Kullanılarak İşlenmesi: Eğer mağdur bir kamu görevlisi olup görevi nedeniyle bu suça maruz kalmışsa veya kamu görevini kötüye kullanarak işlenmişse ceza bir kat artar.
5. Aile Bireylerine Karşı İşlenmesi: Üstsoy, altsoy, eş veya boşanılmış eşe karşı işlenmesi cezanın ağırlaştırılmasını gerektirir.
6. Savunmasız Kişilere Karşı İşlenmesi: Çocuklara veya bedensel ya da ruhsal açıdan kendini savunamayacak durumda olan kişilere karşı işlenmesi halinde ceza artar.
7. Ekonomik Kayba Sebep Olması: Eğer suç mağdurun ekonomik olarak büyük bir zarar görmesine neden olmuşsa ek olarak bin güne kadar adli para cezası
8. Cinsel Amaçla İşlenmesi: Suç cinsel amaç güdülerek işlenmişse ceza yarı oranında artar.

CEZAİ YAPTIRIMLAR

• Basit hürriyetten yoksun kılma suçu için 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
• Suçun cebir, tehdit veya hile ile işlenmesi durumunda ceza 2 yıldan 7 yıla kadar hapis şeklinde artırılmaktadır.
• Ağırlaştırıcı sebeplerin bulunması halinde ceza bir kat artırılır.
• Suç cinsel amaçla işlenirse ceza yarı oranında artırılır.
• Ayrıca, suçun mağdur açısından ekonomik kayba neden olması durumunda bin güne kadar adli para cezası da uygulanabilir.
• Eğer mağdur suçu işlerken veya işledikten sonra fail tarafından kasten yaralanırsa bu durumda ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler de uygulanır.

KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN BIRAKMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK HÜKÜMLERİ

Türk Ceza Kanunu Madde 110:

“(1) Yukarıdaki maddede tanımlanan suçu işleyen kişi, bu suç nedeniyle soruşturmaya başlanmadan önce mağdurun şahsına zararı dokunmaksızın, onu kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakacak olursa cezanın üçte ikisine kadarı indirilir.”

Kanunun 110. maddesi failin etkin pişmanlık göstermesi halinde ceza indirimi uygulanmasını öngörmektedir. Buna göre:

• Fail, mağduru zarar vermeden ve soruşturma başlamadan önce kendiliğinden güvenli bir yerde serbest bırakırsa cezasında üçte ikiye kadar indirim yapılır.
• Anca, mağdur zarar görmüşse veya fail soruşturma başlatıldıktan sonra mağduru serbest bırakmışsa bu hüküm uygulanmaz.

KİŞİYİ HÜRRİYETİNDEN YOKSUN BIRAKMA SUÇUNDA UZLAŞMA, ŞİKÂYET, GÖREVLİ MAHKEME, CEZANIN ERTELENMESİ VE HAGB

1. Uzlaşma

Kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma suçu Türk Ceza Kanunu’nda uzlaşma kapsamında olmayan suçlar arasında yer almaktadır. Bu nedenle, taraflar arasında uzlaşma olsa bile soruşturma ve kovuşturma süreci devam eder.

2. Şikâyet

Bu suç, şikâyete bağlı değildir. Yani mağdur şikâyetçi olmasa bile savcılık tarafından re’sen soruşturma olur. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davanın düşmesine neden olmaz.

3. Görevli Mahkeme

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.

4. Cezanın Ertelenmesi

Eğer fail hakkında verilen hapis cezası 2 yıl veya daha az ise ve failin sabıkası yoksa mahkeme cezanın ertelenmesine karar verme imkanı vardır.

5. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında uygulanır. Ancak suçun niteliği ve mağdur göz önüne alınarak mahkemenin HAGB kararı vermeme ihtimali vardır. Sanık HAGB süresince (5 yıl) denetimde kalır ve yeni bir suç işlemezse dava düşer.

SONUÇ

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu özgürlüğü doğrudan hedef alan ciddi bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nda bu suça yönelik ağır yaptırımlar öngörülmüş olup özellikle mağdurun savunmasız olması, suçun cebir veya hileyle işlenmesi gibi durumlarda cezalar katlanarak artmaktadır. Ayrıca, failin etkin pişmanlık göstermesi halinde belirli indirimler öngörülse de mağdurun zarar görmemiş olması bu indirimlerden yararlanmanın temel şartıdır.

✅ AVUKAT DESTEĞİ ALIN!

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu ile ilgili hukuki süreçlerde yanınızdayız. Haklarınızı öğrenmek ve profesyonel destek almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

👉 Hemen bizimle iletişime geçin

📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR

📞 +90 530 180 82 49

📧 av.ardahancakir@gmail.com