Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında kişilerin özel hayatlarının ve soruşturma-kovuşturma süreçlerinin gizliliğinin korunması amacıyla çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. Bu bağlamda TCK Madde 286 uyarınca soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasında ses veya görüntü kaydı almak veya bunları yetkisiz şekilde nakletmek suç olarak düzenlenmiştir. Bu makalede söz konusu suçun unsurları, cezası ve hukuki sonuçları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
Türk Ceza Kanunu Madde 286:
“(1) Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasındaki ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kayda alan veya nakleden kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Sadece ceza dosyaları için değil, Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 153 kapsamında gerçekleştirilen duruşmaların ses veya görüntü kaydına alınması açısından da TCK m.286’daki ses veya görüntülerin kayda alınması suçu hükümleri uygulanır:
Hukuk Muhakemeleri Kanunu Madde 286:
“(1) Duruşma sırasında fotoğraf çekilemez ve hiçbir şekilde ses ve görüntü kaydı yapılamaz. Ancak, dava dosyasında saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın zorunlu kıldığı hâllerde, mahkemece çekim yapılabilir ve kayıt alınabilir. Bu şekilde yapılan çekim ve kayıtlar ile kişilik haklarını ilgilendiren konuları içeren dava dosyası içindeki her türlü belge ve tutanak, mahkemenin ve ilgili kişilerin açık izni olmadıkça hiçbir yerde yayımlanamaz.
(2) Duruşma sırasında bu yasağa aykırı davranan kişi hakkında 151 inci madde hükmü uygulanır.
(3) Kayıt ve yayın yasağına aykırı davranan kişi hakkında, ayrıca Türk Ceza Kanununun 286 ncı maddesi hükümleri uygulanır.”
SUÇUN UNSURLARI
A) Maddi Unsurlar
- Fail: Bu suçu herkes işleyebilir yani özgü bir suç değildir. Şüpheli, sanık, mağdur, tanık veya üçüncü kişiler tarafından işlenebilir.
- Fiil: Soruşturma ve kovuşturma işlemleri sırasında:
- Ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kaydetmek
- Kaydedilen ses veya görüntüleri nakletmek (başkalarına göndermek, paylaşmak)
- Mağdur: Suçun mağduru kayda alınan veya işlemi yapan kişilerdir. Aynı zamanda adaletin işleyişinin zarar görmesi sebebiyle kamu düzeni de mağdur kabul olur.
B) Manevi Unsurlar
- Bu suç kasıtlı bir suçtur. Fail ses veya görüntüleri yetkisiz olarak kaydettiğini veya naklettiğini bilerek ve isteyerek hareket etmelidir.
HUKUKİ NİTELİK VE KORUNAN HUKUKİ DEĞER
Bu suç adaletin sağlıklı işlemesi ve yargı süreçlerinin gizliliğini koruma amacı taşır. Hukuk sistemlerinde soruşturma ve kovuşturma süreçlerinin gizliliği esastır. Delillerin ve ifadelerin hukuka aykırı şekilde kaydedilip paylaşılması yargı süreçlerini etkiler. Bu bağlamda tarafların haklarını ihlal eder.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNUN CEZASI
Suçun ağırlığı göz önünde bulundurulduğunda fail hakkında HAGB veya adli para cezası gibi alternatif yaptırımlar uygulanır.
UYGULAMADA KARŞILAŞILAN DURUMLAR VE ÖRNEKLER
- Gizli Tanık İfadelerinin Kaydedilmesi: Mahkemede veya savcılıkta gizli tanık olarak ifade veren bir kişinin ses kaydını almak.
- Polis veya Savcılık Sorgularının Kayda Alınması: Bir sanığın veya tanığın kolluk güçleri ya da savcılıkta verdiği ifadenin gizlice kaydedilmesi.
- Mahkeme Salonunda Görüntü Kaydı: Duruşma sırasında hâkim, savcı veya sanığın görüntüsünün izinsiz kaydedilip sosyal medyada paylaşılması.
- Avukat Görüşmelerinin Kayda Alınması: Müdafi ile müvekkil arasındaki görüşmelerin kaydedilerek delil olarak kullanılması.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA UZLAŞMA
TCK 286 suçu uzlaşmaya tabi değildir. Mağdur ile fail arasında uzlaştırma süreci işlemez.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Savcılık, bir ihbar veya tespit üzerine doğrudan soruşturma başlatır.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç için Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanık hakkında iki yıl veya daha az süreli hapis cezası verilirse mahkeme cezanın ertelenmesine karar verebilir. Sanık belirlenen denetim süresinde kasıtlı bir suç işlemezse cezası infaz olmaz.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Ceza 2 yıl veya daha az ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda fail 5 yıl içinde başka bir suç işlemezse ceza hiç uygulanmaz. Sabıka kaydına işlemez.
SES VEYA GÖRÜNTÜLERİN KAYDA ALINMASI SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 286’da etkin pişmanlık düzenlemesi yoktur.
SONUÇ
TCK 286, yargı süreçlerinin gizliliğini ve adaletin düzgün işlemesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Kişiler soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde herhangi bir ses veya görüntü kaydı almanın hukuka aykırı olduğunu ve suç teşkil ettiğini bilmelidir. Bu tür fiiller hem bireylerin haklarını ihlal etmekte hem de yargılama süreçlerini olumsuz etkilemektedir. Dolayısıyla soruşturma veya kovuşturma aşamasında ses veya görüntü kaydı almak veya bunları paylaşmak adli ve cezai sonuçlar doğurur.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49