Ceza hukukunda suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin el değiştirmesi ve bunların ticari dolaşıma sokulması suçla mücadelede önemli bir konudur. Bu kapsamda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 165. maddesi, “suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi” suçunu düzenlemektedir. Bu suç hırsızlık, dolandırıcılık veya diğer suçlardan elde edilen malların bu suçlara iştirak etmeyen kişiler tarafından satın alınması veya kabul edilmesi durumunda oluşur.
Bu makalede suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçunun unsurları, cezası ve özel durumları detaylı şekilde incelenecektir.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ SUÇU
Türk Ceza Kanunu Madde 165:
“(1) Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.”
SUÇUN TANIMI VE UNSURLARI
TCK madde 165’e göre, “Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi” suç işlemiş olur.
Bu suçun oluşması için şu unsurların bulunması gerekmektedir:
- Bir suçun işlenmiş olması: Suç eşyasının varlığı için öncelikle bir suç işlenmiş olmalıdır. Örneğin, bir hırsızlık veya dolandırıcılık neticesinde elde edilen bir mal söz konusu olmalıdır.
- Eşyanın veya malvarlığı değerinin suçtan elde edilmesi: Suçtan elde edilen eşyanın veya değerin hukuka aykırı bir şekilde kazanılmış olması gerekir.
- Failin, suçu işlemeden eşyayı alması: Fail, suçun asli faili (hırsız, dolandırıcı vb.) olmamalıdır. Yani bu kişiye, yalnızca suçtan elde edilen eşyayı alması veya satması sebebiyle ceza verilir.
- Eşyanın satın alınması, devredilmesi veya kabul edilmesi: Fail, suç eşyasını bilerek ve isteyerek satın almalı, devretmeli veya kabul etmelidir.
SUÇUN CEZASI VE YAPTIRIMLAR
TCK madde 165’e göre, suçun cezası şu şekildedir:
- Altı aydan üç yıla kadar hapis cezası
- On bin güne kadar adli para cezası
Mahkeme failin suç işleme kastı, eylemin niteliği ve suçtan elde edilen malvarlığı değerinin büyüklüğüne göre ceza miktarını belirler.
ŞAHSİ CEZASIZLIK SEBEBİ VE CEZADA İNDİRİM HALLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 167:
“(1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;
- a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
- b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
- c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,
Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.”
Türk Ceza Kanunu’nun 167. maddesi suçun bazı yakın akrabalar arasında işlenmesi halinde cezasızlık veya ceza indirimi öngörmektedir.
Cezasızlık Halleri
Aşağıdaki akrabalar arasında işlenmişse fail hakkında ceza verilmez:
- Eşler (boşanma gerçekleşmemişse)
- Üstsoy veya altsoy (anne, baba, çocuk, büyükanne, büyükbaba)
- Evlat edinen veya evlatlık
- Aynı evde yaşayan kardeşler
Cezada İndirim Halleri
Eğer suç aşağıdaki kişiler arasında işlenmişse ve mağdur şikayetçi olursa cezada yarı oranında indirim uygulanır:
- Boşanmış eşler
- Aynı evde yaşamayan kardeşler
- Amca, dayı, hala, teyze, yeğen gibi ikinci derece akrabalar
Bu düzenleme aile içindeki sosyal bağları koruma amacı taşımaktadır.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ SUÇUNDA HUKUKİ KORUMA AMAÇLARI
Bu suçun düzenlenmesinin temel amaçları şunlardır:
- Suçla elde edilen malların yayılmasını önlemek: Eğer suçtan elde edilen mallar kolayca satılabilir veya devredilebilirse suç işleyen kişilerin yakalanma riski azalır.
- Suç ekonomisinin önüne geçmek: Suçla elde edilen malların satışı kara para aklama gibi suçlarla bağlantılı olabilir. Bu suçun cezalandırılması, suç gelirlerinin yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
- Toplumsal düzeni korumak: Suçla elde edilen eşyaların dolaşıma girmesi adalet duygusunu zedeler ve suç işleme oranını artırabilir.
SUÇUN BENZER SUÇLARLA KARŞILAŞTIRILMASI
Bu suç bazı diğer suçlarla karıştırılabilmektedir. İşte benzer suçlarla farkları:
| Suç Türü | Tanım | Örnek |
| Hırsızlık (TCK 141-142) | Başkasına ait taşınır bir malın rızası dışında alınması | Bir mağazadan kıyafet çalmak |
| Dolandırıcılık (TCK 157-158) | Hileli davranışlarla bir kişiyi kandırarak malını almak | Sahte senetle para almak |
| Suç eşyasının satın alınması (TCK 165) | Suçla elde edilen malı bilerek almak veya satmak | Çalıntı bir telefonu bilerek satın almak |
| Kara para aklama (TCK 282) | Suçtan elde edilen parayı veya değeri gizleyerek ekonomik sisteme kazandırmak | Suçtan elde edilen parayı bankada aklamak |
Suç eşyasının satın alınması failin doğrudan suçu işlememesi nedeniyle hırsızlık ve dolandırıcılıktan ayrılır. Ancak kara para aklamayla bağlantılı olacağı durumlar da söz konusu olur.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ UZLAŞMA
Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer alır. Bu nedenle taraflar anlaşması durumunda dosya kapanır.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Yani savcılık re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetinden bağımsız olarak devlet tarafından kovuşturulur.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç nedeniyle açılan davalara Asliye Ceza Mahkemesi bakar.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ CEeZANIN ERTELENMESİ
Mahkeme sanığa verilen hapis cezası 2 yıl veya altında ise bazı şartlarla cezanın ertelenmesine karar verir. Sanık belirli bir süre suç işlemezse ceza infaz edilmez.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Eğer sanığa 2 yıl veya daha az hapis cezası verilirse ve diğer şartların gerçekleşmesi durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda 5 yıl denetim süresi sonunda yeni bir suç işlenmezse ceza hiç verilmemiş kabul olur.
SUÇ EŞYASININ SATIN ALINMASI VEYA KABUL EDİLMESİ ETKİN PİŞMANLIK
TCK 165’te etkin pişmanlık hükümleri düzenlenmemiştir. Bu sebeple etkin pişmanlık hükümleri uygulanamaz.
SONUÇ
TCK 165. madde kapsamında düzenlenen suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu, toplum düzenini korumaya yönelik önemli bir hükümdür. Suçtan elde edilen malların alınıp satılması suç ekonomisini desteklediğinden yasalar bu tür eylemleri cezalandırmaktadır.
Ancak bu suçun akrabalar arasında işlenmesi halinde cezasızlık veya ceza indirimi söz konusu olur. Ayrıca suçun işlenme şekline göre farklı suçlarla bağlantılı olup olmadığı da değerlendirilmelidir.
Bu nedenle suç eşyası ile ilgili bir durumla karşılaşan kişilerin dikkatli olması ve hukuki danışmanlık alması büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49