Bozulmuş veya Değiştirilmiş Gıda veya İlaçların Ticareti Suçu ve Cezası

Gıda ve ilaçlar insan sağlığı açısından büyük önem taşıyan temel ürünlerdir. Bu ürünlerin sağlıksız bir şekilde piyasaya sürmek halk sağlığını doğrudan tehdit eden ciddi bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun 186. maddesi bu tür fiilleri işleyen kişilere yönelik cezai yaptırımları düzenlemektedir. Bu makalede bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti suçunun unsurları, cezaları ve yargılamadaki önemli noktalar ele alınacaktır.

Türk Ceza Kanunu Madde 186:

“(1) Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş, değiştirilmiş her tür yenilecek veya içilecek şeyleri veya ilaçları satan, tedarik eden, bulunduran kimseye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve binbeşyüz güne kadar adlî para cezası verilir.

(2) Bu suçun, resmi izne dayalı olarak yürütülen bir meslek ve sanatın icrası kapsamında işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.”

SUÇUN UNSURLARI

Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 186. maddesi kapsamında suçun oluşması için aşağıdaki unsurların gerçekleşmesi gerekir:

1. Fail (Suçu İşleyen Kişi)

   • Suç herhangi bir kişi tarafından işlenir. Gıda veya ilaç ticareti ile uğraşan kişiler kadar bu ürünleri tedarik eden veya bulunduran kişiler de suçun failidir.
2. Mağdur (Suçtan Etkilenen Kişi)
   • Suçun mağduru toplumun genelidir. Çünkü bu tür gıda ve ilaçların ticareti, geniş kitleleri etkiler. Halk sağlığını tehlikeye atar.

3. Fiil (Hareket Unsuru)

   • Suçun oluşması için şu eylemlerden birinin gerçekleşmesi gerekir:
     • Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçları satmak
     • Bu tür ürünleri tedarik etmek (tedarik zincirine sokmak)
     • Bu ürünleri bulundurmak (depolamak, stoklamak)

4. Sonuç (Netice Unsuru)

   • Suçun oluşması için bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların kişilerin sağlığını tehlikeye sokacak nitelikte olması gerekir. Ancak fiilin gerçekleşmiş olması yeterlidir. Bir kişinin doğrudan zarar görmesi şart değildir.

CEZAİ YAPTIRIMLAR

TCK 186. maddesi kapsamında şu yaptırımlar uygulanır:

• Temel ceza: Suçu işleyen kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve bin beş yüz güne kadar adlî para cezası alır.
• Nitelikli hâl: Eğer suç resmi izne dayalı olarak yürütülen bir meslek veya sanatın icrası kapsamındaysa verilecek ceza üçte bir oranında artar.

Örneğin bir eczacı eczanesinde sahte ilaç satıyorsa veya bir market işletmecisi bilerek bozulan gıda ürünlerini müşterilerine sunuyorsa bu kişiler için ceza artarak uygulanacaktır.

SUÇUN İŞLENME BİÇİMLERİ

Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti suçu farklı şekillerde işlenebilir:

1. Sahte ve Kaçak İlaç Satışı

   • Ruhsatsız veya sahte ilaçların piyasaya sürme özellikle internet üzerinden olan kaçak ilaç ticareti bu suçu oluşturur.

2. Tarihi Geçmiş Gıda ve İlaçların Satılması

   • Son kullanma tarihi geçmiş veya saklama koşullarına uygun olmayan gıdaların ve ilaçların satmak suç kapsamına girer.

3. Bozulan Gıda Ürünlerinin Satışı

   • Küflenen veya bakteri üremiş ürünleri satmak suç teşkil eder.

4. İçeriği Değiştirilmiş Ürünlerin Satışı

   • Gıda veya ilaçların içeriğine yasaklı katkı maddeleri eklemek doğal olmayan yöntemlerle raf ömrünü uzatmak veya içeriğini değiştirerek sahtekarlık yapmak suç kapsamına girer.

YARGILAMA SÜRECİ VE DELİLLER

Bu suçta en önemli unsurlar delillerin doğru şekilde toplanmasıdır. Aşağıdaki deliller suçun ispatında büyük önem taşır:

• Denetim raporları: Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya belediye ekiplerinin yaptığı kontrollerdeki belgeler.
• Kimyasal analiz raporları: Laboratuvar ortamında yapılan testler sonucunda ürünlerin bozulmuş veya değiştirilmiş olduğunun tespit edilmesi.
• Tanık ifadeleri: Ürünü tüketen kişiler veya iş yerinde çalışanların ifadeleri.
• Görsel ve yazılı kayıtlar: Kamera kayıtları, sosyal medya paylaşımları veya ürünlerin faturası gibi belgeler.

UZLAŞMA

Bu suç uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaz. Bu nedenle taraflar arasında uzlaşma sağlansa bile kamu davası olur. Bu bağlamda, yargılama süreci devam eder.

ŞİKAYET

Bu suç şikayete tabi değildir. Suçun öğrenilmesiyle savcılık re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetçi olup olmaması yargılamanın devam etmesini engellemez.

GÖREVLİ MAHKEME

TCK 186. maddesi kapsamındaki bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.

CEZANIN ERTELENMESİ

Türk Ceza Kanunu’na göre hapis cezası iki yıl veya daha az ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme cezayı erteler. Bu suçta da bu karar mümkündür.

HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sanığın belirli bir denetim süresi içinde suç işlememesi şartıyla cezanın açıklanmaması anlamına gelir. Ceza iki yıl veya daha azsa ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti suçunda da HAGB kararı verilmesi mümkündür.

SUÇTA ETKİN PİŞMANLIK

TCK 186. maddesinde etkin pişmanlığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır.

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ve ilaçların ticareti halk sağlığını tehdit eden ciddi bir suçtur. Bu nedenle TCK 186. maddesi kapsamında ağır cezalar vardır. Özellikle gıda ve ilaç sektöründe faaliyet gösteren kişilerin insan sağlığına zarar verecek ürünleri satmamalıdır.

Bu suça ilişkin denetimlerin artması , kamuoyunun bilinçlenmesi ve tüketicilerin şikayet mekanizmalarını aktif olarak kullanması toplum sağlığını için gereklidir. Tüketiciler şüpheli durumlarla karşılaştıklarında yetkili mercilere başvurarak bu tür yasa dışı faaliyetlerin önlenmesine katkı sağlayabilirler.

👉 Hemen bizimle iletişime geçin

📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR

📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR

📞 +90 530 180 82 49

📧 av.ardahancakir@gmail.com