İnsan sağlığı hukuk sistemleri tarafından en önemli değerlerden biri olarak kabul olur. Bu nedenle sağlıkla ilgili düzenlemeler son derece katı olup özellikle ilaç üretimi ve satışı sıkı denetimlere tabidir. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 187. maddesi kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üretme veya satma fiillerini suç olarak düzenlemekte ve ağır yaptırımlara bağlamaktadır.
SUÇUN TANIMI
Türk Ceza Kanunu Madde 187:
“(1) Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üreten veya satan kimseye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve adlî para cezası verilir.
(2) Bu suçun tabip veya eczacı tarafından ya da resmi izne dayalı olarak yürütülen bir meslek ve sanatın icrası kapsamında işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte bir oranında artırılır.”
TCK madde 187’de düzenlenen bu suç şu iki eylemden herhangi birinin gerçekleştirilmesiyle oluşur:
- Tehlikeli biçimde ilaç üretmek: Bu sağlık standartlarına aykırı, bozulmuş, sahte ya da yanlış bileşenler içeren ilaçların üretilmesini kapsar.
- Tehlikeli biçimde ilaç satmak: Sağlık açısından tehlike arz eden ilaçların ticaretini yapmak, piyasaya sürmek veya dağıtmak suç olarak kabul olur.
Bu suç somut bir zarar meydana gelmiş olsun ya da olmasın tamamlanmış sayılır.
SUÇUN HUKUKİ UNSURLARI
- Fail: Bu suçu herhangi bir kişi işler. Ancak sağlık meslek mensupları (tabip, eczacı vb.) tarafından olması halinde ceza artar.
- Mağdur: Suçun mağduru toplumun tamamıdır. Çünkü tehlikeli ilaçlar genel olarak halk sağlığını tehdit eder.
- Fiil: Yasaya aykırı şekilde ilaç üretmek veya satmak suçun maddi unsurunu oluşturur.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK madde 187 bu suçu işleyenlere şu cezaları öngörmektedir:
- 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası
- Adli para cezası
Eğer suç tabip, eczacı veya resmi izne dayalı bir meslek ya da sanatın icrası kapsamında işlenirse ceza üçte bir oranında artar.
Örneğin bir eczacının sahte ilaç üretmesi veya bir doktorun sağlıksız ilaç satışı yapması durumunda hapis cezası ve adli para cezası artar.
SUÇUN ÖNLENMESİ VE DENETİM MEKANİZMALARI
Bu suçun önlenmesi için devletin sıkı denetim mekanizmaları bulunmaktadır:
- Sağlık Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından ilaç üretim tesisleri düzenli olarak denetlenmektedir.
- Kaçak ilaç satışını önlemek için online ticaret platformları denetim altına alınmıştır.
- Sahte ilaç tehlikeleri konusunda bilgilendirme kampanyaları düzenlenmektedir.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA UZLAŞMA
Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak şekilde ilaç yapma veya satma suçu uzlaşmaya tabi değildir. Zira kamu sağlığını tehdit eden ve mağduru toplum olan suçlar genellikle uzlaşma kapsamında değildir.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık tarafından re’sen soruşturma olur. Suç ile birlikte kamu davası olur. Şikayetten vazgeçme davanın düşmesine neden olmaz.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç Asliye Ceza Mahkemesi’nin görev alanına girer.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Eğer verilen hapis cezası 2 yıl veya altında olursa ve diğer şartların oluşması durumunda cezanın ertelenmesi mümkündür.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Eğer verilen hapis cezası 2 yıl veya altında olursa ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme bu suç için HAGB kararı verir.
KİŞİLERİN HAYATINI VE SAĞLIĞINI TEHLİKEYE SOKACAK BİÇİMDE İLAÇ YAPMA VEYA SATMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) bu suç için özel bir etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır.
SONUÇ
TCK 187. madde kapsamında kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üretmek veya satmak ciddi bir suçtur ve ağır cezalara tabidir. Özellikle sağlık meslek mensuplarının bu suçu işlemesi cezai sorumluluğu daha da artırmaktadır. Bu nedenle ilaç üretimi ve satışı yapan kişilerin yasal mevzuata tam uyum sağlaması büyük önem taşımaktadır. Aynı zamanda bireylerin de ilaç alırken güvenilir kaynaklardan alışveriş yapmaya özen göstermesi sağlık risklerini en aza indirmeye yardımcı olacaktır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49