Çocukların korunması, toplumun en temel sorumluluklarından biridir. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 234. maddesi çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçunu düzenleyerek çocukların güvenliğini sağlamak amacıyla çeşitli yaptırımlar öngörmüştür. Bu suç çocuğun velayet hakkına sahip olan kişiden izinsiz olarak alınması veya tutulması durumlarında ortaya çıkar.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNUN UNSURLARI
Türk Ceza Kanunu Madde 234:
“(1) Velayet yetkisi elinden alınmış olan ana veya babanın ya da üçüncü derece dahil kan hısmının, onaltı yaşını bitirmemiş bir çocuğu veli, vasi veya bakım ve gözetimi altında bulunan kimsenin yanından cebir veya tehdit kullanmaksızın kaçırması veya alıkoyması halinde, üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Fiil cebir veya tehdit kullanılarak işlenmiş ya da çocuk henüz oniki yaşını bitirmemiş ise ceza bir katı oranında artırılır.
(3) Kanunî temsilcisinin bilgisi veya rızası dışında evi terk eden çocuğu, rızasıyla da olsa, ailesini veya yetkili makamları durumdan haberdar etmeksizin yanında tutan kişi, şikâyet üzerine, üç aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.“
TCK 234. maddeye göre çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu üç farklı fiil üzerinden incelenebilir:
a) Velayet Yetkisi Elinden Alınmış Kişi veya Üçüncü Derece Kan Hısmı Tarafından Kaçırma veya Alıkoyma
Bu suçun temel şekli velayet hakkı bulunmayan ana, baba veya üçüncü dereceye kadar kan hısımlarının, 16 yaşını doldurmamış bir çocuğu velayet hakkına sahip kişinin yanından zor kullanmadan kaçırması veya alıkoymasıdır.
- Cezası: Suçun bu basit hali için üç aydan bir yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
b) Cebir veya Tehdit Kullanarak Kaçırma veya Alıkoyma
Eğer suç cebir (zor kullanma) veya tehdit yoluyla işlenmişse ya da çocuk 12 yaşını doldurmamışsa bu durum suçun daha ağır nitelikli hali olarak kabul edilir.
- Cezası: Bu durumda verilecek ceza bir kat artırılır. Yani, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası söz konusu olabilir.
c) Evi Terk Eden Çocuğun Ailesine Haber Verilmeksizin Yanında Tutulması
Ek fıkra ile getirilen bu düzenlemeye göre kendi isteğiyle evi terk eden bir çocuğun, ailesine veya yetkili mercilere haber verilmeden yanında tutulması da suç olarak kabul edilmektedir.
- Cezası: Şikâyet üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilebilir.
SUÇUN ŞİKÂYETE BAĞLI OLMASI
Sadece üçüncü fıkrada belirtilen “evi terk eden çocuğun ailesine haber verilmemesi” durumu için şikâyete bağlıdır. Yani mağdur olan aile veya yetkili kişi şikâyette bulunmazsa bu suçtan dolayı kovuşturma olamz. Ancak diğer hallerde suçta re’sen soruşturma aşaması olur.
SUÇUN HUKUKİ NİTELİĞİ VE AMACI
Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu çocuğun üstün yararını ve velayet hakkını koruma amacı güder. Çocukların fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimlerini olumsuz etkileyecek her türlü eylemin önüne geçmek ister. Ayrıca velayet hakkı sahibi ebeveynlerin çocukları üzerindeki haklarının ihlal edilmesini de engellemeye yöneliktir.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA UZLAŞMA
Suç uzlaşmaya tabi suçlar arasındadır. Uzlaşma hükümleri uygulanması sonucu uzlaşma sağlanamazsa sanık hakkında kovuşturma süreci başlar.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA ŞİKÂYET
Türk Ceza Kanunu madde 234/3 şikayete tabidir. Şikayetin olmaması durumunda bu suçtan ceza verilemez. Ancak TCK 234/1-2. Fıkraları şikayete tabi olmadığından savcılık tarafından resen soruşturulur.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Bu suçta cezanın iki yıl veya daha az olması durumunda mahkemece ceza ertelenebilir. Bu durumda failin belirli bir denetim süresi içinde suç işlememesi gerekir.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA Hükmün AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Bu suç için ceza iki yıl veya daha az ise ve ayrıca diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda fail belirli bir denetim süresi içinde başka bir suç işlemezse ceza hukuki sonuç doğurmaz. Bu bağlamda sabıka kaydına işlemez.
ÇOCUĞUN KAÇIRILMASI VE ALIKONULMASI SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Bu suçta etkin pişmanlık hükümleri bulunmadığından uygulanamaz.
SONUÇ
TCK 234. madde, çocukların kaçırılması ve alıkonulmasını ciddi bir suç olarak değerlendirmektedir. Basit ve ağırlaşmış halleri bulunan bu suç çocuk haklarını ve ayrıca velayet hakkını koruma amacı taşır. Suç durumlarında mağdur çocuğun yaşı, yöntemler ve failin kim olduğu gibi kriterlere bağlı olarak farklı cezalar vardır. Ailelerin ve toplumun bu konuda bilinçli olması çocuk haklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49