İhaleye fesat karıştırma suçu kamu kurumları ve kuruluşları adına yapılan ihalelere hileli veya hukuka aykırı müdahalelerde bulunarak rekabeti bozma ve kamu zararına sebep olma fiillerini kapsar. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 235. maddesinde düzenlenen bu suç kamu yararını korumak amacıyla ağır cezai yaptırımlarla karşılanmaktadır.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNUN TANIMI
Türk Ceza Kanunu Madde 235:
“(1) Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Aşağıdaki hallerde ihaleye fesat karıştırılmış sayılır:
- a) Hileli davranışlarla;
- İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek,
- İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak,
- Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olduğu halde, sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak,
- Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olmadığı halde, sahip olduğundan bahisle değerlendirmeye almak.
- b) Tekliflerle ilgili olup da ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak.
- c) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek.
- d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.
(3) (Değişik: 11/4/2013-6459/12 md.) İhaleye fesat karıştırma suçunun;
- a) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenmesi hâlinde temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz. Ancak, kasten yaralama veya tehdit suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca bu suçlar dolayısıyla cezaya hükmolunur.
- b) İşlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemiş ise, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(4) İhaleye fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.
(5) Yukarıdaki fıkralar hükümleri, kamu kurum veya kuruluşları aracılığı ile yapılan artırma veya eksiltmeler ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatifler adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara fesat karıştırılması halinde de uygulanır.”
İhaleye fesat karıştırma suçu kamuya açık ihalelerin adil, şeffaf ve rekabetçi bir ortamda gerçekleştirilmesini engelleyen her türlü eylemi içerir. Kanunda belirtilen şekillerde ihaleye müdahale edilmesi durumunda bu suç oluşmaktadır.
SUÇUN UNSURLARI
İhaleye fesat karıştırma suçunun unsurları şu şekildedir:
- Fail: Bu suç, ihaleye katılanlar, kamu görevlileri veya üçüncü kişiler tarafından işlenebilir.
- Mağdur: Mağdur, kamu kurumu veya kuruluşu olup suçtan zarar gören taraf kamu yararıdır.
- Hukuka Aykırılık: Suçun oluşabilmesi için ihaleye yönelik hileli ya da hukuka aykırı müdahalelerde bulunulması gerekmektedir.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SAYILAN HALLER
TCK’nın 235. maddesinde, ihaleye fesat karıştırma olarak kabul edilen durumlar detaylandırılmıştır:
- Hileli Davranışlar:
- İhaleye katılma yeterliliğine sahip olan kişilerin ihaleye katılmasının engellenmesi,
- Yeterliliğe sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasının sağlanması,
- Teklif edilen malların şartnameye uygun olmasına rağmen uygunsuz sayılması,
- Uygun olmayan malların şartnameye uygun gösterilmesi.
- Gizli Bilgilerin Açığa Çıkarılması: İhale ile ilgili gizli bilgilerin yetkisiz kişilere iletilmesi.
- Zorlama ve Tehdit: Cebir veya tehdit yoluyla ihale sürecine müdahale edilmesi.
- Açık veya Gizli Anlaşmalar: İhaleye katılan kişilerin fiyat veya ihale şartlarını etkileyecek şekilde anlaşmalar yapması.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
İhaleye fesat karıştırma suçunun cezası fiilin niteliğine ve ayrıca meydana gelen zarara göre değişiklik göstermektedir:
- Suçun temel şekli için 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasıdır.
- Eğer suç cebir veya tehdit yoluyla olduysa cezanın alt sınırı 5 yıl olur.
- Eğer suç işlenmiş ancak ilgili kamu kurum veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemişse fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alır.
- Görevli kişiler ihaleye fesat karıştırarak menfaat sağlamışsa ayrıca ilgili suç hükümlerine göre de cezalandırılır.
- Suçtan dolayı tüzel kişiler yarar sağlamışsa bu tüzel kişilere yönelik güvenlik tedbirleri uygulanabilir.
TÜZEL KİŞİLERE UYGULANACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 242:
“ (1) Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.”
TCK 242. maddesi gereğince ihaleye fesat karıştırma suçu nedeniyle haksız menfaat elde eden tüzel kişiler (şirketler, kooperatifler vb.) güvenlik tedbirleriyle karşı karşıya kalabilir.
Bu güvenlik tedbirleri şunlar olabilir:
- Tüzel kişi hakkında idari para cezası uygulanması
- Belirli faaliyetlerden men edilmesi
- Ruhsat veya yetki belgelerinin iptal edilmesi
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA UZLAŞMA
İhaleye fesat karıştırma suçu, uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Suç kamu düzenini ilgilendirdiği ve toplumun genel menfaatlerini etkilediği için taraflar arasında uzlaşma yoluna gidilemez.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık herhangi bir şikayet olmasa bile ihale süreçlerinde usulsüzlük tespit ettiğinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç Asliye Ceza Mahkemesi‘nin görev alanına girer.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Cezanın ertelenmesi, 2 yıl veya daha az hapis cezaları için mümkündür. Ancak, ihaleye fesat karıştırma suçunda verilen hapis cezası genellikle 3 yıl veya daha fazla olduğu için cezaların ertelenmesi genellikle mümkün olmaz. Sadece TCK md. 235/3-b maddesi gereği kamu kurumu veya kuruluşları aleyhine bir zarar doğmadığı takdirde sanık hakkında verilen hapis cezası miktarı itibariyle ertelenmesine kararı verilebilir.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) 2 yıl veya daha az süreli hapis cezalarında olur. Ancak, ihaleye fesat karıştırma suçunda verilen ceza genellikle bu sınırı aştığı için HAGB uygulaması pek mümkün olmaz. Sadece TCK md. 235/3-b maddesi gereği kamu kurumu veya kuruluşları aleyhine bir zarar doğmadığı taktirde sanık hakkındaki hapis cezası miktarı itibariyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir.
İHALEYE FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Türk Ceza Kanunu’nun 235. maddesinde etkin pişmanlık hükmü yoktur. Yani suç tamamlandıktan sonra failin pişmanlık göstererek zararı gidermesi cezanın düşmesini sağlamaz.
SONUÇ
İhaleye fesat karıştırma suçu kamu düzenini ve adil rekabeti korumak adına ağır yaptırımlara tabi olan bir suçtur. Kamu kaynaklarının verimli ve şeffaf kullanımı açısından ihaleye fesat karıştırma fiilleri sıkı denetime tabidir. Bu suçta ilgili kişiler hakkında hapis cezaları uygulanmaktadır. Bu nedenle ihale süreçlerinde şeffaflık ve dürüstlük büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49