Edimin ifasına fesat karıştırma suçu kamu kurumlarıyla yapılan sözleşmelerin ve taahhütlerin gereği gibi yerine getirilmesini engelleyen, hileli eylemler içeren ve kamu zararına yol açan bir suç tipidir. Türk Ceza Kanunu’nun 236. maddesinde düzenlenen bu suç kamu kaynaklarının verimli ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını güvence altına alır.
Bu makalede suçun unsurları, suçun kapsamı, cezası ve tüzel kişilere uygulanacak güvenlik tedbirleri ayrıntılı bulunmaktadır.
Türk Ceza Kanunu Madde 236:
“(1) Kamu kurum veya kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, bunların iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler ya da kooperatiflere karşı taahhüt altına girilen edimin ifasına fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Aşağıdaki fiillerin hileli olarak yapılması halinde, edimin ifasına fesat karıştırılmış sayılır:
- a) İhale kararında veya sözleşmede evsafı belirtilen maldan başka bir malın teslim veya kabul edilmesi.
- b) İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim veya kabul edilmesi.
- c) Edimin ihale kararında veya sözleşmede belirtilen sürede ifa edilmemesine rağmen, süresinde ifa edilmiş gibi kabul edilmesi.
- d) Yapım ihalelerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartname veya sözleşmesinde belirlenen şartlara, miktar veya niteliklere uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi.
- e) Hizmet niteliğindeki edimin, ihale kararında veya sözleşmede belirtilen şartlara göre verilmemesine veya eksik verilmesine rağmen verilmiş gibi kabul edilmesi.
(3) Edimin ifasına fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.”
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNUN UNSURLARI
Edimin ifasına fesat karıştırma suçu belirli bir edimin (yükümlülüğün) hileli bir şekilde yerine getirilmemesi veya yanlış bir şekilde yerine getirilmiş gibi gösterilmesiyle oluşur. Suçun unsurları şunlardır:
a) Fail ve Mağdur
Bu suçun faili kamu kurumlarına veya ilgili kuruluşlara karşı yükümlülük üstlenen herhangi bir gerçek veya tüzel kişidir. Suçun mağduru ise kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamuya yararlı dernekler, kooperatifler veya bunların iştirakiyle kurulan şirketlerdir.
b) Suçun Konusu
Suçi ihale sonucunda yapılan sözleşmelerin gereği gerçekleşmemesi ile ilgilidir. Suç, mal veya hizmet alımlarında ya da yapım işlerinde meydana gelir.
c) Manevi Unsur
Bu suç kasten işlenen bir suçtur. Yani fail sözleşmeye aykırı bir şekilde edimi yerine getirdiğini bilerek hareket etmelidir. Taksirle olması mümkün değildir.
SUÇ SAYILAN EYLEMLER
TCK’da hileli olarak gerçekleştirilen eylemler detaylıca anlatılmıştır:
-
İhale kararında veya sözleşmede belirtilen maldan farklı bir malın teslim edilmesi veya kabul edilmesi
- Örneğin sözleşmede belirtilen kalite ve özelliklerde olması gereken bir malın yerine daha düşük kaliteli bir malın teslim edilmesi.
- İhale kararında veya sözleşmede belirtilen miktardan eksik malın teslim edilmesi veya kabul edilmesi
- Örneğin sözleşmeye göre 100 adet malın teslim edilmesi gerekirken 80 adet teslim edilip 100 adet teslim edilmiş gibi gösterilmesi.
-
Edimin süresinde ifa edilmemesine rağmen süresinde ifa edilmiş gibi gösterilmesi
- Örneğin belirlenen sürede tamamlanmamış bir inşaat projesinin süresi içinde tamamlanmış gibi kabul edilmesi.
-
Yapım işlerinde eserin veya kullanılan malzemenin şartnameye uygun olmamasına rağmen kabul edilmesi
- Örneğin inşaatta daha düşük standartta beton veya demir kullanılması ancak şartnameye uygun olduğu belirtilerek işin kabul edilmesi.
-
Hizmet niteliğindeki edimin eksik veya sözleşmeye aykırı verilmesine rağmen tam verilmiş gibi gösterilmesi
- Örneğin bir bakım ve onarım hizmetinin tam olarak yapılmamasına rağmen yapılmış gibi raporlanması.
Bu eylemlerden herhangi biri, edimin ifasına fesat karıştırma suçunun oluşması için yeterlidir.
SUÇUN CEZASI
Suçu işleyen kişi 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası alır.
Eğer suç kamu görevlisi tarafından veya görevinin sağladığı yetkiler kötüye kullanılarak işlenmişse bu durumda fail ayrıca görevi kötüye kullanma veya rüşvet gibi ilgili suç hükümlerine göre de ceza alır.
TÜZEL KİŞİLERE GÜVENLİK TEDBİRLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 242:
“ (1) Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.”
TCK 242. maddesi gereğince haksız menfaat elde eden tüzel kişiler (şirketler, kooperatifler vb.) güvenlik tedbirleriyle karşı karşıya kalır.
Bu güvenlik tedbirleri şunlardır:
- Tüzel kişi hakkında idari para cezası uygulanması
- Belirli faaliyetlerden men edilmesi
- Ruhsat veya yetki belgelerinin iptal edilmesi
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA UZLAŞMA
Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen bu suç uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle taraflar arasında uzlaşma hükümleri uygulanamaz.
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA ŞİKÂYET
Suç şikâyete bağlı suçlardan değildir. Cumhuriyet savcılığı suçu öğrendiğinde resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç için görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Suçun niteliği ve ayrıca öngörülen ceza süresi sebebiyle davalar Asliye Ceza Mahkemesi’nde olur.
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
TCK 236 kapsamında öngörülen ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapis olduğundan edimin ifasına fesat karıştırma suçunda cezanın ertelenmesine karar verilemez.
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) sanığın 2 yıl veya daha az hapis cezası alması durumunda mümkündür. Edimin ifasına fesat karıştırma suçu için verilen ceza 3 yıldan başladığı için HAGB uygulanamaz.
EDİMİN İFASINA FESAT KARIŞTIRMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Bu suç TCK’da özel bir etkin pişmanlık hükmü yoktur.
SONUÇ
Bu suçu kamu ihale ve taahhüt süreçlerinin adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Suçun işlenmesi halinde hem bireyler hem de tüzel kişiler ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalır. Kamu kurumlarının ve ilgili kuruluşların zarar görmemesi için ihalelerde ve sözleşmelerde belirlenen şartlara titizlikle uyması gerekmektedir.
Bu suçla mücadele, kamu kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49