Adaletin doğru şekilde tecelli etmesi için yargılama sürecinde bilirkişiler ve tercümanlar büyük bir öneme sahiptir. Bilirkişiler teknik ve uzmanlık gerektiren konularda mahkemeye yol gösterirken tercümanlar dil farklılıklarını ortadan kaldırarak adil yargılamaya katkıda bulunur. Ancak, bu kişiler tarafından yapılan gerçeğe aykırı beyanlar veya tercümeler adil yargılamayı sekteye uğratacağı gibi masum insanların mağduriyetine veya suçluların cezasız kalmasına yol açar. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 276. maddesi bu gibi durumlarda uygulanacak cezai yaptırımları düzenlemektedir.
Türk Ceza Kanunu Madde 276:
“(1) Yargı mercileri veya suçtan dolayı kanunen soruşturma yapmak veya yemin altında tanık dinlemek yetkisine sahip bulunan kişi veya kurul tarafından görevlendirilen bilirkişinin gerçeğe aykırı mütalaada bulunması halinde, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen kişi veya kurullar tarafından görevlendirilen tercümanın ifade veya belgeleri gerçeğe aykırı olarak tercüme etmesi halinde, birinci fıkra hükmü uygulanır.”
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK SUÇU
Bilirkişilik, mahkemeler ve diğer yargı mercileri tarafından belirlenen bir uzmanlık hizmetidir. TCK 276. madde uyarınca bilirkişinin gerçeğe aykırı mütalaa (görüş) vermesi suçtur.
Suçun Unsurları:
- Fail: Suçu işleyecek kişiler yalnızca yargı mercileri veya soruşturma yetkisine sahip kişi ve kurullar tarafından görevlendirilmiş bilirkişilerdir.
- Eylem: Bilirkişinin mahkemeye veya yetkili kuruma gerçeğe aykırı mütalaa sunmasıdır. Bilirkişinin gerçeğe aykırı beyanı kasten ve bilerek verilmiş olmalıdır.
- Sonuç: Gerçeğe aykırı mütalaa verildiğinde suç tamamlanmış sayılır. Mahkeme kararının bu görüşe dayanıp dayanmaması önemli değildir.
Cezası:
Gerçeğe aykırı bilirkişilik yapan kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası alır.
GERÇEĞE AYKIRI TERCÜMANLIK SUÇU
Yargı süreçlerinde tercümanlar taraflar arasındaki dil bariyerini kaldırarak doğru ve adil bir yargılama sürecinin sağlanmasına yardımcı olurlar. Ancak tercümanın bilinçli olarak ifadeleri veya belgeleri gerçeğe aykırı tercüme etmesi halinde TCK 276. madde kapsamında suç işlenmiş olur.
Suçun Unsurları:
- Fail: Bu suçu yalnızca mahkeme veya yetkili makamlar tarafından görevlendirilmiş tercümanlar işler.
- Eylem: Tercümanın kasıtlı olarak belgeleri veya sözlü ifadeleri gerçeğe aykırı tercüme etmesi gerekir.
- Sonuç: Gerçeğe aykırı çeviri yapıldığında suç oluşur. Mahkemenin buna dayanarak karar verip vermemesi önemli değildir.
Cezası:
Bilirkişilik suçunda olduğu gibi, gerçeğe aykırı tercüme yapan kişi de üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası alır.
SUÇUN HUKUKİ NİTELİĞİ
Bu suçlar, adliyeye karşı suçlar kapsamındadır. Korunan hukuki değer, adaletin doğru ve güvenilir şekilde işlemesidir. Bilirkişiler ve tercümanlar mahkemeye yardımcı olmak amacıyla görevlendirildiğinden onların kasıtlı olarak gerçeğe aykırı bilgi vermesi hukuka ve kamu vicdanına aykırı bir durum oluşturur.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA UZLAŞMA
Bu suç uzlaştırma kapsamında değildir. Çünkü su, kamu düzenini ilgilendirdiği için yalnızca mağdurun değil toplumun genel menfaatlerini de etkiler. Bu nedenle taraflar kendi aralarında uzlaşarak davanın düşmesini sağlayamaz.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA ŞİKÂYET
Bu suç şikâyete tabi değildir. Mağdur veya ilgililer şikâyette bulunmasa bile savcılık herhangi bir ihbar, delil veya mahkeme tespiti üzerine re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suça ilişkin davalara Asliye Ceza Mahkemesi bakar. Çünkü suçun yaptırımı üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezasıdır. Bu tür suçların yargılamasında suçun işlendiği yer Asliye Ceza Mahkemesi yetkilidir.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Suçun alt sınırı nedeniyle hapis cezası için cezanın ertelenmesi mümkün değildir.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Suçun alt sınırı nedeniyle olan hapis cezası için HAGB kararı mümkün değildir.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 276’da etkin pişmanlık hükümlerine yer verilmemiştir. Yani bilirkişi veya tercüman suç işledikten sonra pişman olup gerçeği açıklasa bile cezada indirime yönelik özel bir düzenleme yoktur.
GERÇEĞE AYKIRI BİLİRKİŞİLİK VEYA TERCÜMANLIK SUÇUNDA MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT
Gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık sebebiyle zarara uğrayan kişiler maddi manevi tazminat davası açma hakkı vardır.
- Maddi Tazminat: Mağdur gerçeğe aykırı bilirkişi raporu veya çeviri nedeniyle maddi kayba uğramışsa bu zararın tazmini için dava açar.
- Manevi Tazminat: Eğer suç nedeniyle kişinin itibarı, psikolojisi veya sosyal durumu zarar gördüyse manevi tazminat talep eder.
SONUÇ
Gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık, adaletin doğru şekilde işlemesini engelleyen ciddi bir suçtur. TCK 276. madde ile bu fiiller cezaya tabidir. Bu nedenle bilirkişiler ve tercümanlar görevlerini yerine getirirken tarafsız, adil ve objektif davranmalıdır. Aksi halde ciddi hukuki yaptırımlarla karşılaşacaklarını unutmamalıdırlar.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49