Adil yargılanma hakkı hukuk devletinin temel ilkelerinden biridir. Hukuki süreçlerin tarafsız, bağımsız ve adil bir şekilde yürütülmesi toplumun yargıya olan güvenini korur. Ancak, bazen davaların tarafları veya ilgililer yargı görevi yapanları, bilirkişileri veya tanıkları hukuka aykırı şekilde etkilemeye çalışabilir. Bu tür girişimler Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 277. maddesinde suç olarak düzenlenmiştir. Bu makalede yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs suçu detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
SUÇUN TANIMI VE KAPSAMI
Türk Ceza Kanunu Madde 277:
“(1) Görülmekte olan bir davada gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya bir haksızlık oluşturmak amacıyla, davanın taraflarından birinin, sanığın, katılanın veya mağdurun lehine veya aleyhine sonuç doğuracak bir karar vermesi veya bir işlem tesis etmesi ya da beyanda bulunması için, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı hukuka aykırı olarak etkilemeye teşebbüs eden kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Teşebbüs iltimas derecesini geçmediği takdirde verilecek ceza altı aydan iki yıla kadardır.
(2) Birinci fıkradaki suçu oluşturan fiilin başka bir suçu da oluşturması halinde, fikri içtima hükümlerine göre verilecek ceza yarısına kadar artırılır.”
TCK 277. maddesi, yargı sürecinde gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek veya haksız bir sonuç elde etmek amacıyla yapılan hukuka aykırı müdahaleleri cezalandırmaktadır. Suçun temel unsurları şunlardır:
-
Fiilin Gerçekleştiği Aşama
- Suçun oluşması için, bir davanın görülmekte olması gerekir. Henüz açılmamış bir dava söz konusuysa bu madde kapsamında suç oluşmaz.
- Davanın taraflarından birinin, sanığın, mağdurun veya katılanın lehine ya da aleyhine karar verilmesi veya işlem tesis edilmesi amacıyla yapılan hukuka aykırı etkileme teşebbüsleri suç teşkil eder.
-
Fail ve Mağdur
- Suçun faili herhangi bir kişidir. Yani, davanın tarafları, avukatlar, üçüncü kişiler veya kamu görevlileri bu suçu işler.
- Suçun mağduru ise hakim, bilirkişi veya tanık olabilir.
-
Etkilemeye Teşebbüsün Niteliği
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK 277. maddesi kapsamında belirlenen cezalar şunlardır:
- Temel ceza: Suçu işleyen kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası alır.
- Teşebbüsün hafifliği: Eğer teşebbüs iltimas derecesini geçmezse yani etkili bir baskı oluşturmamışsa ceza altı aydan iki yıl olur.
- Başka bir suçla birleşmesi: Eğer bu fiil aynı zamanda başka bir suçu da oluşturuyorsa fikri içtima hükümleri uygulanır. Ceza yarısına kadar artar. Örneğin, rüşvet veya tehdit suçunun da oluştuğu durumlarda sanığa daha ağır cezalar olur.
SUÇUN UNSURLARINA İLİŞKİN ÖRNEKLER
Daha iyi anlaşılması için bazı örnekler verelim:
✅ Suçun Oluştuğu Durumlar:
- Bir sanığın yakınlarının hakime gizli bir şekilde para teklif ederek beraat kararı vermesi için baskı yapması.
- Davanın taraflarından birinin, tanığa yanlış beyanda bulunması için tehditte bulunması.
- Bilirkişiye, raporunda taraflardan birinin lehine yazması için rüşvet teklif edilmesi.
❌ Suçun Oluşmadığı Durumlar:
- Bir avukatın, mahkemeye hukuki gerekçeler sunarak müvekkilinin lehine karar alınmasını sağlamaya çalışması.
- Tanıkların olayları farklı yorumlaması, ancak baskı veya yönlendirme olmaması.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA UZLAŞMA
Bu suç uzlaştırma kapsamında değildir. Taraflar aralarında uzlaşsa bile soruşturma ve kovuşturma devam eder.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Cumhuriyet savcılığı suç işlendiğini öğrendiğinde resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetinden vazgeçmesi yargılamayı durdurmaz.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Yetkili mahkeme ise failin suçu işlediği yer mahkemesidir.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanığın cezası iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ise mahkeme cezanın ertelenmesine karar verebilir. Ancak sanığın sabıkasına ve suç işleme eğilimine bakılarak bu karar verilir.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Suç için mahkeme, iki yıl veya daha az hapis cezası verilmesi ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Sanık denetim süresi içinde (5 yıl) suç işlemezse dava düşer. Bu bağlamda, sabıka kaydına işlenmez.
YARGI GÖREVİ YAPANI, BİLİRKİŞİYİ VEYA TANIĞI ETKİLEMEYE TEŞEBBÜS SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Bu suç için özel bir etkin pişmanlık hükmü düzenlenmemiştir.
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
TCK 277. maddesi yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma ilkesini korumaya yönelik önemli bir düzenlemedir. Yargı sürecine hukuka aykırı müdahaleler yargının tarafsızlığını zedeler ve toplumsal güveni sarsar. Bu nedenle hukuka aykırı şekilde yargıyı etkilemeye teşebbüs eden kişilere ağır yaptırımlar öngörülmektedir. Hukukun üstünlüğünü sağlamak için bu tür suçlarla kararlılıkla mücadele etmek gerekir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49