Yargı sisteminde adaletin sağlanması için tarafların doğru ve dürüst bir şekilde beyanda bulunmaları esastır. Ancak bazı durumlarda kişiler menfaat elde etmek veya cezadan kurtulmak amacıyla yalan beyanda bulunur. Türk Ceza Kanunu’nun 275. maddesi hukuk davalarında yalan yere yemin eden kişiler için belirli yaptırımlar öngörmektedir. Bu makalede yalan yere yemin suçunun unsurları, cezai yaptırımları ve suçtan kurtulma yolları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNUN TANIMI VE UNSURLARI
Türk Ceza Kanunu Madde 275:
“(1) Hukuk davalarında yalan yere yemin eden davacı veya davalıya bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Dava hakkında hüküm verilmeden önce gerçeğin söylenmesi halinde cezaya hükmolunmaz.
(3) Hükmün icraya konulmasından veya kesinleşmesinden önce gerçeğin söylenmesi halinde, verilecek cezanın yarısı indirilir.”
Türk Ceza Kanunu’nun 275. maddesine göre hukuk davalarında davacı veya davalı olarak yer alan bir kişinin gerçeğe aykırı olarak yemin etmesi yalan yere yemin suçudur. Bu suçun oluşması için belirli unsurların varlığı gerekmektedir:
-
Hukuk Davası İçinde Gerçekleşmesi
- Yalan yere yemin suçu yalnızca hukuk davalarında geçerlidir. Ceza davalarında beyanlar bu suç kapsamına girmez.
-
Davacı veya Davalı Sıfatına Sahip Olmak
- Yemin eden kişi davada taraf olmalıdır. Tanıklar veya üçüncü kişiler tarafından edilen yalan yeminler farklı suç kapsamına girer.
-
Gerçeğe Aykırı Beyanda Bulunmak
- Kişinin mahkemede yemin ederek gerçeğe aykırı beyanlarda bulunması gerekir.
-
Mahkeme Önünde Yemin Edilmesi
- Beyanın mutlaka mahkeme önünde yeminli olarak verilmiş olması gerekmektedir. Yemin olmaksızın yapılan yalan beyanlar, bu suçu oluşturmaz.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK’nın 275. maddesi kapsamında yalan yere yemin eden kişilere uygulanacak cezai yaptırımlar şu şekildedir:
- Genel Cezalandırma: Yalan yere yemin eden kişiye 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası alır.
- Cezasızlık Hali: Eğer kişi dava hakkında hüküm verilmeden önce gerçeği söylerse kendisine ceza verilmez.
- Cezada İndirim: Eğer kişi mahkeme kararının icraya konulmasından veya kesinleşmesinden önce gerçeği söylerse, cezasında yarı oranında indirim olur.
CEZADAN KURTULMA YOLLARI
Türk Ceza Kanunu, yalan yere yemin suçunu işleyen kişilere belli şartlar altında cezadan kurtulma imkanı tanımaktadır:
-
Hüküm Verilmeden Önce Gerçeği Söylemek
- Mahkeme tarafından karar verilmeden önce kişinin gerçeği açıklaması halinde kendisine hiçbir ceza olmaz.
-
Hüküm Kesinleşmeden veya İcraya Konulmadan Önce Gerçeği Söylemek
- Eğer kişi mahkemenin kararını icraya koymadan ya da karar kesinleşmeden önce doğruyu söylerse cezasında yarı oranında indirim olur.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA UZLAŞMA
Yalan yere yemin suçu uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir. Türk Ceza Kanunu’na göre uzlaşmaya tabi olan suçlar belirli kriterlere göre belirlenir. Yalan yere yemin suçu bunlar arasında sayılmamaktadır.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi bir suç değildir. Bu suç savcılık resen (kendiliğinden) soruşturur. Dolayısıyla herhangi bir kişinin şikayette bulunmasına gerek olmadan mahkeme veya savcılık suçu öğrendiğinde işlem başlatır.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanık hakkında iki yıl veya daha az süreli hapis cezası verilirse mahkeme cezanın ertelenmesine karar verebilir. Sanık belirlenen denetim süresinde kasıtlı bir suç işlemezse cezası infaz olmaz.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Sanığın cezası 2 yıl veya daha az ise diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda fail 5 yıl içinde başka bir suç işlemezse ceza hiç uygulanmaz. Bu bağlamda, sabıka kaydına işlemez.
YALAN YERE YEMİN SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
Türk Ceza Kanunu’nun 275. maddesinde etkin pişmanlık düzenlemesi vardır:
- Eğer kişi mahkeme kararından önce gerçeği söylerse ceza alır.
- Eğer kişi hüküm kesinleşmeden veya icraya konulmadan önce doğruyu söylerse cezasında yarı oranında indirim olur.
SONUÇ
Bu suç adalet sisteminin sağlıklı işlemesini koruma amacına yönelik olarak düzenlenmiş bir suç tipidir. Hukuk davalarında yalan yere yemin etmek ciddi sonuçlar doğuracak bir suç olup bir ila beş yıl arasında hapis cezası alır. Ancak kişi gerçeği mahkeme kararı verilmeden önce açıklarsa ceza almaz, hükmün kesinleşmesinden önce itiraf ederse cezası yarıya iner. Bu nedenle hukuk sisteminde güveni sarsacak ve adaleti yanıltacak yalan beyanda bulunmaktan kaçınılması büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49