Bilgi çağında iletişim araçlarının gelişimiyle birlikte kamuoyunu etkileyen haber ve bilgilerin yayılma hızı artmıştır. Ancak bu durum gerçeğe aykırı bilgilerin kasten yayılmasıyla toplumsal huzurun bozulmasına da neden olabilir. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) 13 Ekim 2022 tarihli 7418 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma” suçu düzenlenmiştir.
Bu makalede söz konusu suçun yasal çerçevesi, unsurları ve yaptırımları incelenecektir.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNUN HUKUKİ DAYANAĞI
Türk Ceza Kanunu Madde 217/A:
“(1) Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
(2) Fail, suçu gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemesi hâlinde, birinci fıkraya göre verilen ceza yarı oranında artırılır.”
Türk Ceza Kanunu 217/A maddesi halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma suçunu düzenlemektedir. Buna göre:
- Ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilginin
- Kamu barışını bozmaya elverişli şekilde
- Sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle yayılması suç olarak tanımlanmıştır.
Bu suçun cezası ise bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir.
SUÇUN UNSURLARI
-
Fail ve Mağdur
Bu suçun faili herkes olabilir. Suçu işleyenin herhangi bir özel sıfatı veya yetkisi olması gerekmez. Mağdur ise toplumun genelidir çünkü suçun amacı kamu barışını korumaktır.
-
Suçun Konusu ve Unsurları
Bu suçun oluşabilmesi için aşağıdaki unsurların bir araya gelmesi gerekmektedir:
- Gerçeğe aykırı bilgi: Paylaşılan bilginin objektif olarak yanlış olması gerekir.
- Ülkenin güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlık ile ilgili olması: Bilginin sadece bireyleri ilgilendiren özel bir konu değil, kamusal düzene etki eden bir konu olması gerekmektedir.
- Kamu barışını bozmaya elverişli olması: Gerçeğe aykırı bilginin toplumda huzursuzluk, korku veya panik yaratma potansiyeli taşıması gerekir.
- Özel kast aranması: Failin bu eylemi sırf halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak amacıyla gerçekleştirmesi gerekmektedir.
SUÇUN NİTELİKLİ HALLERİ
TCK 217/A maddesinin ikinci fıkrasına göre, fail gerçek kimliğini gizleyerek veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlerse ceza yarı oranında artar.
Buna ek olarak, TCK 218. madde gereğince
“Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”
Suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi durumunda da ceza yarı oranına kadar artırılabilir. Ancak haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacı taşıyan açıklamalar suç sayılmaz.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA UZLAŞMA
TCK 217/A maddesi kapsamında düzenlenen “Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma” suçu uzlaşma kapsamında değildir. Yani fail ile mağdur (toplum) arasında uzlaşma prosedürü uygulanamaz.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA ŞİKÂYET
Bu suç şikâyete tabi değildir. Savcılık, suçun işlendiğini tespit ettiğinde resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun veya herhangi bir kişinin şikâyetçi olması şartı aranmaz.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Türk Ceza Kanunu’na gör, iki yıl veya daha az hapis cezaları ertelenebilir. Bu suçun temel hali bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngördüğünden mahkeme tarafından cezanın alt sınırda verilmesi hâlinde ertelenme kararı verilebilir. Ancak failin sabıkası, tekrar suçun işleyip işlemeyeceği ve suçun işleniş şekline göre değişiklik gösterir.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
HAGB sanığın belirli bir denetim süresi içinde suç işlememesi hâlinde cezanın tamamen ortadan kalkmasını sağlayan bir hukuki mekanizmadır. Bu suçtan dolayı verilen iki yıl veya daha az süreli hapis cezalarında HAGB kararı verilebilir. Ancak failin sabıkası, tekrar suçun işleyip işlemeyeceği ve suçun işleniş şekline göre değişiklik gösterir.
HALKI YANILTICI BİLGİYİ ALENEN YAYMA SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 217/A maddesinde etkin pişmanlığa ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır.
SONUÇ
“Halkı Yanıltıcı Bilgiyi Alenen Yayma” suçu kamu barışını koruma amacıyla düzenlenmiştir. Gerçeğe aykırı bilgilerin toplumda panik ve korku yaratacak şekilde yayılmasını engellemeyi hedeflemektedir. Ancak bu suçun uygulamada ifade özgürlüğünü kısıtlayıcı bir şekilde yorumlanmaması büyük önem taşımaktadır. Kanunun amacı, eleştiriyi veya haber yapmayı engellemek değil kamu düzenini bozacak bilinçli dezenformasyonun önüne geçmektir.,
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49