Hukukun temel işlevlerinden biri toplumsal düzeni ve ayrıca barışı sağlamaktır. Toplumun huzur ve güvenliğinin korunması kanunların uygulanırlığına ve halkın bu kanunlara riayet etmesine bağlıdır. Bu bağlamda kanunlara uymamaya tahrik etme suçu, önemli bir toplumsal sorumluluk ve düzeni koruma amacına hizmet eder. Türk Ceza Kanunu’nda halkı kanunlara uymamaya tahrik eden kişiler için özel bir düzenleme yer almaktadır. Bu suç ve cezası toplumun genel düzenini, barışını ve güvenliğini tehdit etmemek amacıyla cezalandırılmaktadır.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇU
Türk Ceza Kanunu Madde 217:
“(1) Halkı kanunlara uymamaya alenen tahrik eden kişi, tahrikin kamu barışını bozmaya elverişli olması halinde, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.”
Türk Ceza Kanunu’nun 217. maddesi halkı kanunlara uymamaya alenen tahrik eden kişilerin cezasını öngörmektedir. Maddeye göre kanunlara uymamaya tahrik etme suçu, “halkı kanunlara uymamaya alenen tahrik etmek” olarak tanımlanmıştır. Burada önemli olan nokta tahrikin kamu barışını bozmaya elverişli olmasıdır. Eğer yapılan tahrik toplumda bir kargaşa, huzursuzluk veya karışıklık yaratmaya uygun ise suç oluşur.
TCK 217’ye göre bu suçtan dolayı verilecek cezalar hapis cezası veya adli para cezasıdır. Cezanın süresi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmiştir. Bu düzenleme, halkın kanunlara olan saygısını zedeleyecek ve toplumsal barışı bozacak her türlü tahrike karşı bir önlem olarak karşımıza çıkmaktadır.
BASIN VE YAYIN YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARDA ORTAK HÜKÜM
TCK 218. maddeye göre:
“Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”
Türk Ceza Kanunu’nun 218. maddesi basın ve yayın yoluyla işlenen suçlara ilişkin özel bir düzenleme getirmiştir. Bu madde, 217. maddede tanımlanan suçların basın ve yayın organları aracılığıyla işlenmesi durumunda verilecek cezanın yarı oranına kadar artmasını öngörmektedir. Burada önemli olan basın ve yayın araçlarının kitlesel etkisinin göz önünde bulundurulmasıdır. Basın, toplumu yönlendiren ve kamuoyunu etkileyecek bir güce sahiptir. Bu nedenle kanunlara uymamaya tahrik suçunun basın yoluyla işlenmesi daha büyük bir toplumsal tehlike oluşturacağı için cezai yaptırımlar da artmaktadır.
Ancak 218. maddede belirtilen istisna, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç oluşturmayacağına ilişkindir. Bu düzenleme basın özgürlüğü ile halkın huzurunu ve güvenliğini koruma arasındaki dengeyi gözetir. Yani bir kişi ya da kurum, kanunlara uymamaya tahrik eden bir yayın yaparsa bu suçtur. Ancak sadece eleştiri amacı taşıyan, kamuoyunu bilgilendirmeye yönelik açıklamalar suç sayılmaz.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA UZLAŞMA
Bu suç uzlaştırma kapsamında değildir. Dolayısıyla taraflar uzlaşma prosedürüne tabi tutulmaz.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA ŞİKAYET
Suçun soruşturulması ve kovuşturulması için şikayet aranmaz. Bu bağlamda, savcılık re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Hükmolunan hapis cezası 2 yıl veya daha az ise ve failin sabıkası ile tutumu olumlu değerlendirilirse cezanın ertelenmesi mümkündür.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Verilen hapis ve cezasının 2 yıl ve altında olması ve diğer şartların oluşması halinde mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda sanık denetim süresi içinde yeni bir suç işlemezse dava düşer.
KANUNLARA UYMAMAYA TAHRİK SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 217. madde kapsamında etkin pişmanlığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır..
SONUÇ
Kanunlara uymamaya tahrik suçu toplumun barışını, düzenini ve güvenliğini tehdit eden ciddi bir suçtur. Türk Ceza Kanunu bu tür tahriklerin cezalandırılmasını düzenler. Bu bağlamda, toplumsal düzenin korunmasına katkı sağlamaktadır. Basın ve yayın yoluyla işlenen tahrik suçlarına karşı daha ağır cezalar öngörülmesi bu alandaki toplumsal etkiyi dikkate alarak yapılmış önemli bir düzenlemedir. Ancak basın özgürlüğü ve ifade özgürlüğü sınırları da göz önünde bulundurularak, yalnızca kanunlara uymamaya tahrik eden eylemler ceza almaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49