Türk Ceza Kanunu’nun 153. maddesi ibadethanelere ve mezarlıklara zarar verme fiillerini suç olarak düzenlemektedir. Bu maddeyle ibadethanelerin, mezarlıkların ve bunlara ait yapıların korunması amaçlanmaktadır. Kamu vicdanını ve dini değerleri koruma amacı taşıyan bu düzenleme aynı zamanda toplumsal huzurun sağlanmasına da katkıda bulunmaktadır.
Bu makalede TCK 153. maddesi kapsamında ibadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçunun unsurları, cezai yaptırımları ve ilgili diğer hükümler detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
Türk Ceza Kanunu Madde 153:
“(1) İbadethanelere, bunların eklentilerine, buralardaki eşyaya, mezarlara, bunların üzerindeki yapılara, mezarlıklardaki tesislere, mezarlıkların korunmasına yönelik olarak yapılan yapılara yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar veren kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen yerleri ve yapıları kirleten kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.
(3) Birinci ve ikinci fıkralardaki fiillerin, ilgili dini inanışı benimseyen toplum kesimini tahkir maksadıyla işlenmesi halinde, verilecek ceza üçte biri oranında artırılır.”
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNUN UNSURLARI
İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçu şu unsurlardan oluşmaktadır:
a) Fail ve Mağdur
Bu suçun faili herkes olabilir. Suçun mağduru ise doğrudan bireyler değil, toplum ve kamu düzenidir. Suç ibadethaneleri ve mezarlıkları korumaya yönelik olduğu için mağdur dolaylı olarak bu mekanlara değer veren toplum kesimidir.
b) Suçun Konusu
Suçun konusunu ibadethaneler, bunların eklentileri, içindeki eşyalar, mezarlar, mezar taşları, mezarlıklardaki tesisler ve bunların korunması için yapılan yapılar oluşturmaktadır.
c) Fiil (Hareket Unsuru)
TCK 153. madde, iki ayrı suç fiili öngörmektedir:
- Zarar verme fiili: Yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle ibadethanelere, mezarlıklara veya bunların unsurlarına zarar verilmesi.
- Kirletme fiili: İbadethane ve mezarlıkları kirletmek.
d) Manevi Unsur
Bu suç kasten işlenebilen bir suçtur. Failin, bilinçli olarak ibadethaneye veya mezarlığa zarar verme ya da kirletme kastı taşıması gerekir. Taksirle (dikkatsizlik veya ihmal sonucu) işlenmesi halinde suç oluşmaz.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK 153. madde kapsamında verilen cezalar şu şekilde belirlenmiştir:
- Zarar verme fiili için: 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası.
- Kirletme fiili için: 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası.
- Dini inanca yönelik tahkir (aşağılama) maksadıyla işlenmesi halinde: Verilecek ceza üçte bir oranında artar.
Örneğin bir kişi ibadethaneyi kasten yıkarsa 1 ila 4 yıl arasında bir hapis cezası alabilirken bu fiili dini bir grubu aşağılamak amacıyla gerçekleştirdiğinde cezası üçte bir oranında artırılacaktır.
CEZASIZLIK VE CEZADA İNDİRİM HALLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 167:
“(1) Yağma ve nitelikli yağma hariç, bu bölümde yer alan suçların;
- a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
- b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlatlığın,
- c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,
Zararına olarak işlenmesi halinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.
(2) Bu suçların, haklarında ayrılık kararı verilmiş olan eşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamayan kardeşlerden birinin, aynı konutta beraber yaşamakta olan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımlarının zararına olarak işlenmesi halinde; ilgili akraba hakkında şikayet üzerine verilecek ceza, yarısı oranında indirilir.”
TCK 167. maddesi belirli akrabalık ilişkileri çerçevesinde işlenen suçlar için şahsi cezasızlık ve ceza indirimi öngörmektedir. Ancak bu hüküm, “yağma ve nitelikli yağma hariç olmak üzere” diğer malvarlığına karşı işlenen suçlar için geçerlidir.
Bu bağlamda:
- Eğer suç, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşler, üstsoy-altsoy, evlatlık ilişkisi veya aynı konutta yaşayan kardeşler arasında işlenmişse, fail hakkında cezaya hükmolunmaz.
- Eğer suç, haklarında ayrılık kararı verilmiş eşler, aynı konutta yaşamayan kardeşler veya ikinci derece akrabalar (amca, hala, teyze, dayı, yeğen) arasındaysa ceza yarı oranında iner.
Bu maddeye göre örneğin bir kişi ailesine ait özel bir mezarlıkta zarar verme fiilini işlediğinde fail ile mağdur arasında belirli akrabalık ilişkileri varsa cezasızlık veya indirim söz konusudur.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA UZLAŞMA
TCK 153. maddesinde düzenlenen ibadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında değildir. Bu nedenle taraflar arasında uzlaştırma süreci olmaz. Bu bağlamda suçun kovuşturması devam eder.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç, şikâyete tabi değildir. Savcılık tarafından re’sen (kendiliğinden) soruşturma olur. Mağdur veya herhangi bir kişinin şikâyette bulunmasına gerek olmaksızın yetkili makamlar suçun işlendiğini öğrendiğinde soruşturma açar.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Suçun niteliğine ve ayrıca cezanın ağırlığına bağlı olarak kovuşturma bu mahkemededir.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanığa verilen hapis cezası 2 yıl veya daha az ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme cezanın ertelenmesine karar verir. Bu durumda sanık belirli bir denetim süresi boyunca suç işlemezse cezası infaz olmaz.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Sanığa verilen ceza 2 yıl veya daha az ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verir. Bu karar ile sanık 5 yıl boyunca denetim sürecine tabi olur. Bu süre içinde yeni bir suç işlemezse dava düşer. Bu bağlamda sabıka kaydı temiz kalır.
İBADETHANELERE VE MEZARLIKLARA ZARAR VERME SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 153. maddesinde özel bir etkin pişmanlık hükmü düzenlenmemiştir.
SONUÇ
İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme suçu toplumsal huzuru ve dini değerlere saygıyı koruma amacı taşır. Suçun işlenme şekline göre 1 ila 4 yıl arasında hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Eğer suç dini inançları tahkir amacıyla işlenmişse ceza artar. Ayrıca, TCK 167. madde uyarınca belirli akrabalık ilişkileri nedeniyle cezasızlık veya indirim hükümleri de vardır.
Bu düzenlemeler, ibadethanelerin ve mezarlıkların korunmasını sağlayarak toplumsal barışa katkı sağlar.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49