Dijital çağda kişisel verilerin korunması hukukun en önemli alanlarından biri haline gelmiştir. Kişisel verilerin işlenmesi ve saklanması konusunda belirlenen süreler sonunda bu verilerin yok edilmesi gerekmektedir. Bu yükümlülüğe aykırı davranılması durumunda Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 138. maddesi kapsamında “verileri yok etmeme suçu” oluşmaktadır.
Bu makalede verileri yok etmeme suçunun unsurları, cezai yaptırımları ve tüzel kişiler açısından sonuçları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNUN TANIMI VE UNSURLARI
Türk Ceza Kanunu Madde 138:
“(1) Kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına karşın verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olanlara görevlerini yerine getirmediklerinde bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veri olması hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.”
Suçun Tanımı
TCK’nın 138. maddesi kanunların belirlediği sürelerin geçmiş olmasına rağmen verileri yok etme yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler hakkında cezai yaptırım öngörmektedir. Bu hüküm özellikle kişisel verilerin korunmasına yöneliktir. Bu bağlamda bireylerin mahremiyet hakkını güvence altına alır.
Suçun Unsurları
- Fail: Bu suçun faili verileri sistem içinde yok etmekle yükümlü olan gerçek kişiler veya tüzel kişi temsilcileridir. Örneğin, bir şirketin veri sorumlusu veya devlet kurumlarının ilgili birimleri bu suçu işler.
- Mağdur: Verileri saklanan ve belirlenen süre sonunda silinmesi gereken gerçek kişiler mağdur konumundadır. Ancak bu suç kamu düzenini de ilgilendirdiğinden mağdurun şikâyetine bağlı olmaksızın re’sen soruşturulabilir.
- Suçun Konusu: Kanunların belirlediği süre sonunda yok edilmesi gereken kişisel veriler suçun konusunu oluşturur. Özellikle 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında saklanan veriler önem arz etmektedir.
- Hareket Unsuru: Verileri yok etmekle yükümlü olan kişinin süresi dolmuş olmasına rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi suçun oluşması için yeterlidir.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNUN CEZASI
TCK’nın 138. maddesine göre verileri yok etmeme suçunu işleyenler hakkında bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
Ayrıca suçun konusunu Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ortadan kaldırılması veya yok edilmesi gereken veriler oluşturuyorsa ceza bir kat artar. Yani ceza iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına çıkar.
TÜZEL KİŞİLER AÇISINDAN SORUMLULUK
TCK’nın 140. maddesi verileri yok etmeme suçunun tüzel kişiler tarafından işlenmesi halinde tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri uygulanacağını düzenlemektedir.
Bu kapsamda;
- İlgili tüzel kişiye idari para cezası,
- Şirket faaliyetlerine kısıtlama,
- Bazı durumlarda ilgili şirketin faaliyetleri durdurma veya feshetme gerçekleşir.
Özellikle özel şirketler ve kamu kurumlarının kişisel verileri saklama ve imha süreçlerini titizlikle takip etmesi gerekmektedir. Aksi halde ciddi hukuki ve ayrıca cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalırlar.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA UZLAŞMA
Verileri yok etmeme suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaz. Bu bağlamda, taraflar arasında uzlaşma prosedürü yoktur. Savcılık tarafından doğrudan soruşturma olur.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA ŞİKÂYET
Bu suç şikâyete tabi değildir. Bu bağlamda suç kamu düzenini ilgilendiren bir suç olduğu için savcılık tarafından re’sen (kendiliğinden) soruşturulur. Mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi soruşturma veya kovuşturmanın düşmesini sağlamaz.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç için görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Yargılama süreci suçun işlendiği yer mahkemesinde gerçekleşir.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
TCK 138. maddesi kapsamında verilecek hapis cezası iki yıl veya daha az olması ve diğer şartların oluşması durumunda cezanın ertelenmesi mümkündür.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Sanığın iki yıl veya altında ceza alması ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda sanık beş yıl denetim süresine tabi olur . Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlemezse ceza hiç verilmemiş kabul olur.
VERİLERİ YOK ETMEME SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 138’de etkin pişmanlık hükümleri yoktur.
SONUÇ
Verileri yok etmeme suçu kişisel verilerin korunmasına yönelik önemli bir düzenlemedir. Bu suçun işlenmesi halinde hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler ciddi cezalarla karşı karşıya kalır. Dolayısıyla veri saklama ve imha süreçlerini hukuka uygun şekilde yürütmek büyük önem taşımaktadır.
Özellikle şirketler ve kamu kurumları ilgili mevzuata uygun veri saklama politikaları geliştirerek bu tür suçların önüne geçmelidir. Bu sayede hem bireylerin kişisel verileri korunmuş olur hem de kurumlar hukuki ve cezai yaptırımlardan kaçınmış olur.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49