Kişisel verilerin korunması modern hukuk sistemlerinde giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde başkalarına verilmesi, yayılması veya ele geçirilmesi bireylerin özel hayatına ciddi şekilde zarar verebilecek nitelikte bir suçtur. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 136. maddesi bu fiilleri suç olarak düzenlemekte ve yaptırıma bağlamaktadır. Bu makalede söz konusu suçun unsurları, nitelikli halleri ve cezai yaptırımları incelenecektir.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu
Türk Ceza Kanunu Madde 136:
“(1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.”
TCK’nın 136. maddesi kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde başkalarına verilmesini, yayılmasını veya ele geçirilmesini suç olarak tanımlamaktadır.
SUÇUN UNSURLARI
a) Fail ve Mağdur
Bu suçun faili herkes olabilir. Ancak kamu görevlileri veya belli meslek sahipleri tarafından işlendiğinde ceza ağırlaşmaktadır. Mağdur ise kişisel verileri hukuka aykırı olarak ifşa edilen veya ele geçirilen kişidir.
b) Suçun Konusu
Suçun konusunu kişisel veriler oluşturmaktadır. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda kişisel veri “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlanmaktadır. Ad, soyad, telefon numarası, adres, IP bilgisi, sağlık bilgileri, biyometrik veriler gibi bilgiler bu kapsamda değerlendirilir.
c) Fiil
Suç üç şekilde işlenebilir:
- Verme: Kişisel verilerin yetkisiz bir kişiye aktarılması.
- Yayma: Kişisel verilerin internet veya farklı yollarla çok sayıda kişinin erişimine açılması.
- Ele Geçirme: Hukuka aykırı şekilde kişisel verilere ulaşılması.
d) Hukuka Aykırılık
Suçun oluşabilmesi için fiilin hukuka aykırı olması gerekmektedir. Eğer veriler kişinin açık rızasıyla paylaşılmışsa veya kanuni bir yetkiye dayanılarak aktarılmışsa suç oluşmaz.
CEZAİ YAPTIRIMLAR
TCK’nın 136. maddesi kişisel verileri hukuka aykırı şekilde veren, yayan veya ele geçiren kişilere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörmektedir.
2019 yılında yapılan değişiklikle, suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesinin 5. ve 6. fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artar.
NİTELİKLİ HALLER
Türk Ceza Kanunu Madde 137:
“(1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;
- a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
- b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.”
Suç, belirli kişiler tarafından veya belirli yollarla işlendiğinde ceza ağırlaştırılmaktadır:
- Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi
- Belli bir meslek veya sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi
Bu hallerde verilecek ceza yarı oranında artar. Yani 3 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası olur.
TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 140:
“(1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.”
TCK 140. maddeye göre bu suçun bir şirket, dernek veya vakıf gibi tüzel kişilikler tarafından işlenmesi halinde güvenlik tedbirleri uygulanır. Bu kapsamda tüzel kişi hakkında faaliyet durdurma veya lisans iptali gibi yaptırımlar söz konusudur.
SUÇUN UYGULAMADA GÖRÜLME ŞEKİLLERİ
Bu suç günümüzde özellikle dijital dünyada yaygın olarak işlenmektedir. En sık rastlanan örnekler şunlardır:
- Sosyal medya hesaplarının hacklenerek kişisel verilerin ele geçirilmesi ve paylaşılması
- Bir hastanede çalışan sağlık personelinin hasta bilgilerini izinsiz olarak başkalarıyla paylaşması
- Özel şirketlerin müşteri bilgilerini üçüncü kişilere veya reklam şirketlerine satması
- Bir kamu görevlisinin görevi gereği erişebildiği kişisel bilgileri yetkisiz kişilere aktarması
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA UZLAŞMA
TCK 136. maddesinde düzenlenen verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu, uzlaşmaya tabi değildir. Çünkü bu suç, kişinin özel hayatını ihlal eden ve kamu düzenini ilgilendiren bir suçtur. Dolayısıyla taraflar arasında uzlaşma prosedürü yoktur.
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık suç işlendiğini öğrendiğinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetçi olup olmaması, soruşturmanın açılması açısından bir engel teşkil etmez.
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
TCK 136. maddesi gereğince bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Hapis cezası 2 yıl veya altında kaldığında ve diğer şartların oluşmasıyla cezanın ertelenmesi mümkündür. Ancak mahkeme sanığın yeniden suç işlemeyeceğine kanaat getirir ve diğer şartların oluşmas halinde cezanın ertelenmesine karar verir. 2 yıldan uzun hapis cezalarında ise erteleme hükümleri uygulanmaz.
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Verilen ceza 2 yıl veya daha az ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. HAGB kararında sanık 5 yıl denetim süresine tabi olur. Bu süre içinde yeni bir suç işlemezse ceza hiç verilmemiş kabul olur.
VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK VERME VEYA ELE GEÇİRME SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 136 ve 137’de etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Yani fail suçu işledikten sonra pişman olup mağdura zararını giderse bile cezada indirim için özel bir düzenleme yoktur.
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
TCK 136-140. maddeleri, kişisel verilerin korunmasına yönelik önemli hükümler içermektedir. Günümüz dijital dünyasında kişisel verilerin korunması büyük önem taşımaktadır. Bu suçların önlenmesi için hem yasal düzenlemelerin sıkı şekilde uygulanması hem de bireylerin veri güvenliği konusunda bilinçlenmesi gerekmektedir.
Hukuka aykırı veri paylaşımı yapanlar 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalır. Suçun nitelikli hallerinde ise bu ceza 6 yıla kadar çıkar. Özellikle kamu görevlileri ve meslek sahiplerinin bu konuda daha dikkatli olmaları büyük önem arz etmektedir.
Veri güvenliği konusunda farkındalık oluşturulması ve hukuki yaptırımların etkin bir şekilde uygulanması kişisel verilerin korunması açısından kritik bir gerekliliktir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49