Günümüz dijital çağında kişisel verilerin korunması bireylerin mahremiyet hakkını güvence altına almak açısından büyük önem taşımaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte kişisel verilerin izinsiz kaydedilmesi ve paylaşılması riski de artmıştır. Bu durum hukuk sistemlerinde kişisel verilerin korunmasını zorunlu hale getirmiştir. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 135, 137 ve 140. maddeleri kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesini suç sayarak yaptırımlar öngörmektedir. Bu makalede kişisel verilerin kaydedilmesi suçu ve buna bağlı cezai yaptırımlar detaylı şekilde ele alınacaktır.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU
Türk Ceza Kanunu Madde 135:
“(1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.”
Türk Ceza Kanunu’nun 135. maddesi kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesini suç olarak düzenlemiştir. İlgili maddeye göre:
- Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Eğer kaydedilen kişisel veriler bireylerin siyasi, felsefi veya dini görüşleri, ırki kökenleri, ahlaki eğilimleri, cinsel yaşamları, sağlık durumları veya sendikal bağlantılarına ilişkinse verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Bu maddeyle korunan temel hukuki değer bireylerin özel hayatının gizliliğidir. Kişisel verilerin korunması bireylerin temel hak ve özgürlükleri arasında yer almakta olup hukuka aykırı olarak kaydedilmeleri suç olarak değerlendirilmiştir.
NİTELİKLİ HALLER
Türk Ceza Kanunu Madde 137:
“(1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların;
- a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
- b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
İşlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.”
TCK’nın 137. maddesi kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi suçunun belirli durumlarda daha ağır cezalarla yaptırıma tabi tutulacağını düzenler.
Suçun;
- Kamu görevlisi tarafından, görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak işlenmesi,
- Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi,
hallerinde verilecek ceza yarı oranında artırılacaktır.
Örnekler:
- Bir kamu görevlisinin, görevini kötüye kullanarak vatandaşların kişisel verilerini hukuka aykırı şekilde kaydetmesi,
- Bir doktorun hastalarının sağlık verilerini hukuka aykırı şekilde kaydetmesi,
- Bir bankacının müşterilerin kişisel bilgilerini yetkisiz şekilde kayıt altına alması.
Bu tür durumlarda faile verilecek ceza daha ağır olacaktır.
TÜZEL KİŞİLER HAKKINDA GÜVENLİK TEDBİRLERİ
Türk Ceza Kanunu Madde 140:
“(1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların işlenmesi dolayısıyla tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.”
TCK 140. maddesi, kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi suçunun tüzel kişiler tarafından işlenmesi durumunda uygulanacak güvenlik tedbirlerini düzenler.
Buna göre kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesi dolayısıyla suç işleyen şirketler, dernekler ve vakıflar gibi tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri uygulanacaktır. Bu tedbirler arasında:
- Faaliyet izninin iptali,
- İdari para cezaları,
- Şirketin tasfiyesi veya belli faaliyet alanlarının sınırlandırılması gibi yaptırımlar bulunabilir.
Bu madde özellikle şirketlerin kişisel verileri hukuka aykırı şekilde işlemesini önlemek ve caydırıcılığı sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ
Kişisel verilerin kaydedilmesi her durumda suç teşkil etmez. Eğer belirli hukuka uygunluk sebepleri mevcutsa bu durum suç kapsamında değildir. Hukuka uygunluk sebepleri şunlar olabilir:
- Kanuni düzenlemelere uygun olarak kayıt tutulması (Örneğin, nüfus müdürlüğü tarafından kimlik bilgileri kaydedilmesi),
- Kişinin açık rızasıyla veri kaydedilmesi (Örneğin bir e-ticaret sitesinde üyelik oluştururken kullanıcının onay vermesi),
- Meşru menfaatin bulunması (Örneğin güvenlik kameralarıyla iş yerinde hırsızlığa karşı önlem alınması ancak bu kayıtların hukuka uygun kullanılması).
Bu hallerde kişisel verilerin kaydedilmesi suç teşkil etmez. Ancak, hukuka uygunluk sebeplerinin dışında hareket edilmesi halinde cezai yaptırımlar uygulanacaktır.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA UZLAŞMA
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu uzlaşma kapsamında olmayan suçlar arasındadır. Bu bağlamda, taraflar arasında uzlaştırma hükümleri uygulanamaz.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA ŞİKAYET
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu şikayete bağlı bir suç değildir. Savcılık, suçun işlendiğine dair bir bilgiye ulaştığında re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetçi olup olmaması soruşturmanın yürütülmesini etkilemez. Ancak mağdurun şikayeti delil tespiti açısından önemlidir.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
TCK 135. maddesi kapsamında verilen hapis cezası şartlar oluştuğu takdirde ertelenir.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Mahkeme sanığa verilen hapis cezası 2 yıl veya daha az ise ve diğer şartların oluşması durumunda HAGB kararı verir. HAGB kararında:
- Sanık 5 yıl denetim süresine tabidir.
- Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlemezse dava düşer. Bu bağlamda sabıka kaydına işlemez.
- Ancak denetim süresinde suç işlerse HAGB kalkar. Yani ceza infaz olur.
KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 135. Maddesi için etkin pişmanlık hükümleri yoktur. Yani fail kişisel verileri hukuka aykırı şekilde kaydettiği için pişman olup mağdura zararını karşılasa bile cezada doğrudan bir indirim olmaz.
SONUÇ
Kişisel verilerin korunması bireylerin temel hak ve özgürlüklerini güvence altına alır. Türk Ceza Kanunu’nun 135, 137 ve 140. maddeleri kişisel verilerin hukuka aykırı şekilde kaydedilmesini suç olarak tanımlar.
Bu suçun kamu görevlileri veya meslek mensupları tarafından işlenmesi durumunda cezalar artar. Ayrıca tüzel kişilerin suç işlemesi halinde ise güvenlik tedbirleri uygulanmaktadır. Hukuka uygunluk sebepleri dışında kişisel verilerin kaydedilmesi ciddi hukuki ve cezai sorumluluk doğurmaktadır. Bu bağlamda, bireylerin bu konuda bilinçli hareket etmesi gerekmektedir.
Bu nedenle hem bireylerin hem de kurumların kişisel veri işleme süreçlerinde hukuka uygun davranmaları ilgili mevzuatlara uygun şekilde hareket etmeleri büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 İzmir Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49