Uluslararası deniz hukuku kapsamında kıt’a sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge (MEB) kıyı devletlerinin belirli yetkilere sahip olduğu deniz alanlarıdır. Bu bölgelerde bulunan sabit platformlar, petrol ve doğal gaz gibi doğal kaynakların çıkarılması amacıyla inşa edilen stratejik öneme sahip yapılardır. Bu nedenle bu tür platformlara yönelik hukuka aykırı eylemler ciddi cezai yaptırımlarla karşılık bulmaktadır. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 224. maddesi kıt’a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgedeki sabit platformların işgaline ilişkin düzenlemeler içermekte ve bu fiili işleyen kişilere ağır hapis cezaları öngörmektedir.
Türk Ceza Kanunu Madde 224:
“(1) Kıt’a sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgede kurulmuş sabit bir platformu cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla ele geçiren, zapteden veya kontrolü altına alan kişi, beş yıldan onbeş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçun işlenmesi sırasında kişilerin hürriyetinin tahdit edilmesi dolayısıyla ayrıca cezaya hükmolunur.
(3) Bu suçun işlenmesi sırasında kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hallerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.”
TCK 224. MADDEYE GÖRE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇU
TCK’nın 224. maddesi, kıt’a sahanlığında veya MEB’de bulunan sabit platformların işgalini bir suç olarak düzenlemektedir.
Suçun Unsurları
-
Fail
- Suç, herhangi bir kişi tarafından işlenebilir. Gerçek kişiler yanında tüzel kişilerin de bu suça iştirak etmesi mümkündür.
-
Mağdur
- Suçun mağduru kıyı devleti olup aynı zamanda platformu işleten özel veya kamu kuruluşları da zarar görebilir.
-
Maddi Unsur
- Suçun oluşması için cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla sabit bir platformun ele geçirilmesi zaptedilmesi veya kontrol altına alınması gerekmektedir.
- Cebir ve tehdit unsuru, mağduru zor kullanarak etkisiz hale getirmeyi veya şiddet yoluyla baskı kurmayı kapsar.
- Hukuka aykırı başka bir davranış örneğin siber saldırılarla kontrolün ele geçirilmesi gibi modern yöntemleri de içerebilir.
-
Manevi Unsur
- Suç kasten işlenebilir. Fail bilerek ve isteyerek hareket etmelidir.
SUÇUN CEZASI
TCK 224. maddesi kapsamında:
- Suçun temel şekli 5 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılmaktadır.
- Eğer suç işlenirken kişilerin hürriyeti kısıtlanırsa ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan da ceza verilir.
- Eğer fail işgal sırasında kasten yaralama eyleminde bulunur ve mağdur ağır yaralanırsa kasten yaralama suçunun neticesi sebebiyle ağırlaştırılmış halleri de ayrıca cezalandırılır.
ULUSLARARASI HUKUK VE TÜRKİYE’NİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Türkiye, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (BMDHS) taraftır. Bununla birlikte uluslararası deniz hukukuna büyük ölçüde uygun hareket etmektedir. Kıt’a sahanlığındaki platformların korunması devletlerin egemen haklarının bir parçasıdır. Dolayısıyla bu suçu işleyen kişiler yalnızca Türk mevzuatı kapsamında değil uluslararası hukuk çerçevesinde de sorumludur.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA UZLAŞMA
Bu suç TCK 224. maddesi kapsamında düzenlenen ve kamu düzenini ilgilendiren bir suçtur. Uzlaşma kapsamına girmez. Yani fail ile mağdur arasında uzlaşma sağlansa bile ceza davası devam eder.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Cumhuriyet savcısı suçu öğrendiğinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetinden bağımsız olarak kamu davası açılır ve kovuşturma yapılır.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suç Ağır Ceza Mahkemesi’nin görev alanına girer.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Cezanın ertelenmesi, mahkemenin fail hakkında hapis cezasının infazını belirli koşullara bağlayarak geri bırakmasıdır. TCK 224. maddesinde öngörülen ceza (5 yıldan 15 yıla kadar hapis) nedeniyle cezanın ertelenmesi mümkün değildir.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
HAGB belirli şartlar altında cezanın 5 yıl denetim süresi boyunca ertelenmesi ve bu sürede suç işlenmezse cezanın hiç uygulanmaması anlamına gelir. Ancak bu suçun temel cezası 5 yıldan başladığı için HAGB uygulanamaz.
KIT’A SAHANLIĞINDA VEYA MÜNHASIR EKONOMİK BÖLGEDE SABİT PLATFORMLARIN İŞGALİ SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 224. maddesinde etkin pişmanlığa ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır.
SONUÇ
Bu düzenleme deniz hukukunun ve enerji güvenliğinin korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Türk Ceza Kanunu bu suçu işleyenlere karşı ciddi yaptırımlar öngörmüştür. Türkiye’nin deniz yetki alanlarında düzeni ve güvenliği sağlamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle uluslararası hukukla da uyumlu olacak şekilde sabit platformların korunmasına yönelik önlemlerin artması ve suçun önlenmesine yönelik daha etkin mekanizmalar gerekmektedir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49