Uyuşturucu ve uyarıcı maddeler birey ve toplum sağlığı açısından büyük riskler taşır. Bu bağlamda bağımlılık yapıcı ve zarar verici maddelerdir. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu (TCK) başta olmak üzere çeşitli yasal düzenlemelerle uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin kullanımı, bulundurulması, ticareti ve üretimi sıkı şekilde cezalandırılmaktadır. Bu makalede TCK m.191 kapsamında “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak veya kullanmak” suçu ele alınacaktır. Suça ilişkin cezalar ve yasal süreçler detaylı bir şekilde incelenecektir.
KULLANMAK İÇİN UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE SATIN ALMAK, KABUL ETMEK VEYA BULUNDURMAK YA DA UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE KULLANMAK SUÇU VE UNSURLARI
Türk Ceza Kanunu Madde 191:
“(1) Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden veya bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bu suçtan dolayı başlatılan soruşturmada şüpheli hakkında 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesindeki şartlar aranmaksızın, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı, bu durumda şüpheliyi, erteleme süresi zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davranmadığı veya yasakları ihlal ettiği takdirde kendisi bakımından ortaya çıkabilecek sonuçlar konusunda uyarır. Erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir.
(3) Erteleme süresi zarfında şüpheli hakkında asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre denetimli serbestlik müdürlüğünün teklifi üzerine veya resen Cumhuriyet savcısının kararı ile altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Hakkında denetimli serbestlik tedbiri verilen kişi, gerek görülmesi hâlinde denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye tabi tutulabilir. Cumhuriyet savcısı, erteleme süresi zarfında uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa şüphelinin ilgili kuruma sevkine karar verir.
(4) Kişinin, erteleme süresi zarfında;
- a) Kendisine yüklenen yükümlülüklere veya uygulanan tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
- b) Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
- c) Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması,
hâlinde, hakkında kamu davası açılır.
(5) Erteleme süresi zarfında kişinin kullanmak için tekrar uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması, dördüncü fıkra uyarınca ihlal nedeni sayılır ve ayrı bir soruşturma ve kovuşturma konusu yapılmaz.
(6) Dördüncü fıkraya göre kamu davasının açılmasından sonra, birinci fıkrada tanımlanan suçun tekrar işlendiği iddiasıyla açılan soruşturmalarda ikinci fıkra uyarınca kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez.
(7) Şüpheli erteleme süresi zarfında dördüncü fıkrada belirtilen yükümlülüklere aykırı davranmadığı ve yasakları ihlal etmediği takdirde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
(8) Bu Kanunun;
- a) 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti,
- b) 190 ıncı maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, suçundan dolayı yapılan kovuşturma evresinde, suçun münhasıran bu madde kapsamına girdiğinin anlaşılması hâlinde, sanık hakkında bu madde hükümleri çerçevesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir.
(9) Bu maddede aksine düzenleme bulunmayan hâllerde, Ceza Muhakemesi Kanununun kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin 171 inci maddesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin 231 inci maddesi hükümleri uygulanır.
(10) (Ek: 27/3/2015-6638/12 md.) Birinci fıkradaki fiillerin; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi tedavi, eğitim, askerî ve sosyal amaçla toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların varsa çevre duvarı, tel örgü veya benzeri engel veya işaretlerle belirlenen sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafe içindeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır.”
TCK m.191/1 hükmüne göre kullanmak amacıyla uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanan kişi suç işlemiş sayılır. Suçun oluşması için şu fiillerden birinin gerçekleşmesi yeterlidir:
- Satın almak: Kişinin kendi kullanımı amacıyla uyuşturucu maddeyi temin etmesi,
- Kabul etmek: Kendi rızasıyla başkasından uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi alması,
- Bulundurmak: Kullanım amacıyla uyuşturucu maddeyi üzerinde veya başka bir yerde muhafaza etmesi,
- Kullanmak: Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi herhangi bir yöntemle vücuduna alması.
Bu fiillerin herhangi birinin gerçekleşmesi halinde fail iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası alır.
KAMU DAVASININ AÇILMASININ ERTELENMESİ VE DENETİMLİ SERBESTLİK SÜRECİ
Kanun koyucu cezalandırmadan önce şüpheliye bir iyileşme ve rehabilitasyon şansı tanır. Bu kapsamda, TCK m.191/2 uyarınca hakkında uyuşturucu madde kullanma suçu nedeniyle soruşturma başlatılan kişi için şart aranmaksızın kamu davasının açılmasının beş yıl süreyle ertelenmesine karar verilir.
Bu süreçte:
- Şüpheli asgari bir yıl süreyle denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur ve gerekirse tedavi altına alınır.
- Cumhuriyet savcısı şüpheliyi yılda en az iki kez uyuşturucu madde kullanımı açısından ilgili kuruma sevk eder ve testler yapılır.
- Denetimli serbestlik süresi altışar aylık periyotlarla en fazla iki yıl daha uzatılabilir.
Denetimli serbestlik süresi içinde şüpheli yükümlülüklerine uymazsa veya tekrar uyuşturucu madde kullanırsa hakkında kamu davası açılır. Ancak yükümlülüklere uyarsa ve tekrar uyuşturucu madde kullanmazsa hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve herhangi bir ceza almaz.
TEKRAR SUÇ İŞLEME DURUMU VE AĞIRLAŞTIRICI SEBEPLER
Şüpheli denetimli serbestlik süresi içinde tekrar uyuşturucu madde kullanır, satın alır veya bulundurursa, kamu davası olur.
Ayrıca suçun okul, hastane, ibadethane, yurt, kışla gibi toplumsal kullanım alanlarının 200 metre yakınında olması durumunda ceza yarı oranında artar. Bu özellikle gençleri ve kamusal alanları koruma amacını taşımaktadır.
ETKİN PİŞMANLIK HÜKÜMLERİ
Kanun uyuşturucu madde kullanma veya bulundurma suçunu işleyen kişilere cezadan muafiyet tanımaktadır.
- Suç Resmi Makamlarca Haber Alınmadan Önce: Kişi uyuşturucu maddeyi nereden, kimden ve ne zaman temin ettiğini yetkililere bildirirse ve bu bilgi suçluların yakalanmasını sağlarsa hakkında ceza olmaz.
- Suç Haber Alındıktan Sonra: Kişi, suçun ortaya çıkmasını veya faillerin yakalanmasını kolaylaştıracak şekilde yetkililere bilgi verirse ceza 1/4 ile 1/2 oranında iner.
- Tedavi Amaçlı Başvuru: Kişi, hakkında henüz soruşturma olmadan önce sağlık kuruluşlarına veya resmi makamlara başvurarak tedavi isterse ceza almaz. Ayrıca bu durumda sağlık çalışanlarının ve kamu görevlilerinin suçu ihbar yükümlülüğü yoktur.
SUÇTA UZLAŞMA
TCK m.191 kapsamında düzenlenen uyuşturucu madde kullanma suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle fail ile mağdur veya devlet arasında uzlaşma hükümleri olmaz.
SUÇTA ŞİKÂYET
Uyuşturucu madde kullanma suçu şikâyete bağlı suçlardan değildir. Suçtan haber olma ile birlikte Cumhuriyet Savcısı re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Şikâyet olmaksızın yargılama devam eder.
SUÇTA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçla ilgili davalarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
SUÇTA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanığa verilen hapis cezası iki yıl veya daha az olması durumunda cezanın ertelenmesi mümkündür. Erteleme kararında failin belirli bir denetim süresi boyunca suç işlememesi ve yükümlülüklere uyması gerekmektedir.
SUÇTA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Sanığa verilen ceza iki yıl veya daha az ise ve diğer şartların sağlanması durumunda mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verir. Bu durumda sanık denetim süresine tabi olur. Bu sürede suç olmazsa hakkında ceza olmaz. Bu suç için de HAGB kararı mümkündür.
SUÇTA ETKİN PİŞMANLIK
Uyuşturucu madde kullanma suçunda etkin pişmanlık hükümleri (TCK m.192) vardır.
- Resmi makamlar suçu öğrenmeden önce fail uyuşturucu maddeyi kimden ve nasıl temin ettiğini bildirerek soruşturmayı kolaylaştırırsa ceza almaz.
- Suçtan haberdar olduktan sonra gönüllü olarak yetkililere yardımcı olan kişi cezasında 1/4 ile 1/2 oranında indirim alır.
- Soruşturma başlamadan önce bir sağlık kuruluşuna başvurarak tedavi olmak isteyen kişiler ceza almaz.
SONUÇ VE DEĞERLENDİRME
Uyuşturucu madde kullanma suçu toplum sağlığına ve bireyin geleceğine ciddi zararlar verir. Bu bağlamda için cezai yaptırım vardır. Ancak yasa koyucu bu suçtaki kişilere rehabilitasyon ve iyileşme şansı tanımakta, denetimli serbestlik ve tedavi imkânları sunmaktadır.
Özetlemek gerekirse:
- Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satın almak, kabul etmek veya bulundurmak suçunda fail 2 ila 5 yıl hapis cezası alır.
- Suçun işlendiği ilk durumda kamu davasının açılması 5 yıl süreyle ertelenebilir. Kişi denetimli serbestlik tedbirine tabi olur.
- Denetimli serbestlik sürecinde tekrar uyuşturucu madde kullanması veya yükümlülüklere uymama halinde kamu davası olur.
- Suç işleyen kişi, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanarak ceza almaz.
- Uyuşturucu madde kullanımı tedavi edilmesi gereken bir halk sağlığı sorunu olarak da ele alınmaktadır. Kişilere cezalandırma yerine rehabilitasyon fırsatı vermektedir.
Sonuç olarak uyuşturucu madde kullanma suçu ile mücadelede cezalandırma ile rehabilitasyon arasında dengeli bir yaklaşım benimsenmiştir. Yasalar bağımlı kişilerin tedavisini teşvik eder. Bağımlılığı yaygınlaştıran veya suçu alışkanlık haline getiren kişiler için caydırıcı cezalar öngörmektedir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49