Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir. Eğer bakım borçlusu, bakım alacaklısı tarafından mirasçı atanmışsa bu sözleşmeye miras sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır. Bu tür sözleşmelerin en yaygın şekilde uygulandığı durum, taşınmaz mülkiyetinin bakım borçlusuna devredilmesi karşılığında bakım sağlanmasıdır. Ancak, taraflar arasında uyuşmazlık çıkması halinde tapu iptal ve tescil davası gündeme gelir.
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ NEDİR?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir kişinin (bakım borçlusu) başka bir kişiye (bakım alacaklısı) ölünceye kadar bakmayı ve onun geçimini sağlamayı taahhüt ettiği, bakım alacaklısının ise bunun karşılığında bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini bakım borçlusuna devretme borcunu üstlendiği bir sözleşme türüdür. Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümlerinde düzenlenen bu sözleşme, tarafların hak ve yükümlülüklerini belirler. Bakım borçlusu, bakım alacaklısı tarafından mirasçı atanmışsa sözleşmeye miras sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır.
Türk Borçlar Kanunu Madde 611:
“Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir.
Bakım borçlusu, bakım alacaklısı tarafından mirasçı atanmışsa, ölünceye kadar bakma sözleşmesine miras sözleşmesine ilişkin hükümler uygulanır.”
ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI VE TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin iki ana tarafı vardır. Bakım alacaklısı ve bakım borçlusu. Bakım alacaklısı, genellikle yaşlı veya bakıma muhtaçtır. Bir malvarlığı değerini devretme karşılığında yaşam boyu bakım almayı taahhüt eden kişidir. Bakım borçlusu ise bakım alacaklısına ölünceye kadar bakmayı üstlenen kişidir. Bu kişiler aile üyeleri, yakın akrabalar veya üçüncü kişilerdir.
Bakım alacaklısının temel yükümlülüğü, taşınmaz mülkiyeti veya başka bir malvarlığı değerini bakım borçlusuna devretmektir. Bu devrin genellikle taşınmaz tapusunun intikal ettirilmesiyle gerçekleştirildiği görülmektedir. Bakım borçlusu ise bakım alacaklısının günlük ihtiyaçlarını karşılamak, sağlık, barınma ve sosyal gereksinimlerini gidermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, sözleşmede belirtilen sürede ve şekilde yerine getirilmelidir.
Bu tarafların hak ve yükümlülüklerini dengeli bir şekilde yerine getirmesi sözleşmenin başarılı bir şekilde uygulanmasını sağlar. Ancak, herhangi bir taraf yükümlülüğünü ihlal ederse hukuki ihtilaflar ve dava süreçleri doğar.
Türk Borçlar Kanunu Madde 614:
“Bakım alacaklısı, sözleşmenin kurulmasıyla bakım borçlusunun aile topluluğuna katılmış olur. Bakım borçlusu, almış olduğu malların değerine ve bakım alacaklısının daha önce sahip olduğu sosyal durumuna göre hakkaniyetin gerektirdiği edimleri, bakım alacaklısına ifa etmekle yükümlüdür.
Bakım borçlusu, bakım alacaklısına özellikle uygun gıda ve konut sağlamak, hastalığında gerekli özenle bakmak ve onu tedavi ettirmek zorundadır.
Kabul ettikleri kişilere ölünceye kadar bakma amacıyla kurulmuş olan kurumların bakım borcunun kapsamı ve ifası, kendilerince hazırlanarak yetkili makamların onayından geçen genel düzenlemelerle belirlenir. Bu düzenlemeler, sözleşmenin içeriğinden sayılır.”
TAPU İPTALİ VE TESCİL DAVASI NEDİR?
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davası, sözleşmenin usulsüz, muvazaalı ya da yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi durumlarda ortaya çıkar. Bu dava, sözleşme sonucunda taşınmaz mülkiyetinin devredilmesi halinde bu devrin hukuka aykırılığı iddiasıyla tapu kaydının iptali ve taşınmazın eski malik ya da hak sahipleri adına tescil edilmesi talebiyle açılır.
HUKUKİ DAYANAK VE ŞARTLAR
Bu tür davalarda dikkate alınacak temel unsurlar şunlardır:
-
Sözleşmenin Geçerliliği:
- Sözleşmenin yazılı şekilde yapılmış olması ve resmi şekil şartına uyulması zorunludur. Noter huzurunda düzenlenmiş olması geçerlilik şartıdır.
- Bakım borçlusunun bakım yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği detaylı şekilde değerlendirilir.
-
Bakım Yükümlülüğünün İhlali:
- Eğer bakım borçlusu, bakım alacaklısına yeterli şekilde bakmamış veya yükümlülüklerini ihmal etmişse tapu devri geçersizdir.
-
Muvazaa Durumu:
- Sözleşmenin gerçek bir bakım sağlama amacı taşımayıp taşınmazı devretmek gibi bir gizli anlaşmaya dayanması durumunda muvazaa iddiası gündeme gelir.
-
Aile Hukuku ile İlişkisi:
- Aile üyeleri, sözleşme nedeniyle mirastan mal kaçırıldığı iddiasıyla dava açar.
DAVA SÜRECİ VE HUKUKİ SONUÇLAR
-
Dava Açma Hakkı:
- Ölünceye kadar bakma sözleşmesinden zarar gördüğünü düşünen alacaklı, mirasçılar veya ilgili üçüncü kişiler dava açar.
-
Mahkeme İncelemesi:
- Mahkeme, sözleşmenin geçerliliğini ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini inceler. Bunun için tanık ifadeleri, bakım alacaklısının yaşam koşulları ve bakım borçlusunun eylemleri dikkate alınır.
TAPU İPTAL VE TESCİL DAVALARINDA GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Tapu iptal ve tescil davasında görevli mahkeme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘nun 2. maddesi uyarınca, Asliye Hukuk Mahkemesi‘dir. Bu davalar, taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni hakların tescili ve iptali ile ilgilidir. Görevli mahkeme genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmiştir.
Yetkili mahkeme ise davaya konu olan taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir. Bu, taşınmazın yerinin bağlı olduğu yerel Asliye Hukuk Mahkemesi’nin davada yetkili olacağı anlamına gelir.
SONUÇ
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, tarafların karşılıklı güven ve sorumluluk ilişkisine dayanır. Hukuka uygun şekilde düzenlenmemesi veya yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda tapu iptal ve tescil davası ile karşılaşılması muhtemeldir. Bu nedenle, sözleşme düzenlenirken uzman bir hukukçudan destek almanız önemlidir.
Son olarak görüleceği üzere tapu iptal ve tescil davasının bazı şartları bulunmaktadır. Tüm bu süreçte hak kaybına uğramamak için bir avukat ile çalışmanızı tavsiye ederiz.
⚖️Bizimle iletişime geçin – Size en doğru hukuki desteği sağlayalım.
📌 Menderes Gayrimenkul Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49