Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 290. maddesi, resmen teslim olunan malın tekrar alınması ve bozulması fiillerine ilişkin yaptırımları düzenlemektedir. Bu madde, özellikle mahkeme kararıyla hak sahiplerine teslim edilen taşınmazlar ile muhafaza amacıyla başkasına bırakılan rehinli, hacizli veya elkonulmuş malların korunmasını amaçlamaktadır.
Bu makalede, söz konusu suçun tanımı, unsurları, cezası ve indirimler detaylı şekilde ele alınacaktır.
Türk Ceza Kanunu Madde 290:
“(1) Hükmen hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz mallara tekrar elkoyan kimseye üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Muhafaza edilmek üzere başkasına resmen teslim olunan rehinli veya hacizli veya herhangi bir nedenle elkonulmuş olan taşınır malın bu kişinin elinden rızası dışında alınması halinde hırsızlık, cebren alınması halinde yağma, hileyle alınması halinde dolandırıcılık, tahrip edilmesi halinde mala zarar verme suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Kişinin bu malın sahibi olması halinde, verilecek cezanın yarısından dörtte üçüne kadarı indirilir.”
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI SUÇU
TCK 290. maddenin birinci fıkrası, mahkeme kararıyla hak sahiplerine teslim edilen taşınmaz malların tekrar alınmasını suç olarak tanımlamaktadır. Burada önemli olan, taşınmazın devletin yetkili makamları tarafından hukuken haklı görülen kişiye teslim edilmiş olmasıdır.
Bu durumda, teslim edilen taşınmaza herhangi bir şekilde tekrar el koyan kişi üç aydan bir yıla kadar hapis cezası alır. Buradaki “elkoyma” fiili, taşınmazın zorla ele geçirilmesini, işgal edilmesini veya haksız şekilde kullanımının devam etmesini kapsar.
MUHAFAZA EDİLEN MALIN ELİNDEN ALINMASI VE BOZULMASI SUÇU
Kanunun ikinci fıkrası, belirli koşullarda teslim edilen taşınır malların hukuka aykırı şekilde alınmasını ve bozulmasını ayrıca düzenlemektedir. Buna göre:
- Rehinli, hacizli veya herhangi bir sebeple el konulmuş bir taşınır mal, muhafaza amacıyla bir kişiye teslim edilmişse, bu malın söz konusu kişinin rızası dışında alınması farklı suç türleri kapsamında değerlendirilir:
- Eğer hırsızlık suretiyle alınmışsa hırsızlık suçu,
- Eğer cebir (zor kullanma) yoluyla alınmışsa yağma suçu,
- Eğer hileyle (aldatma, kandırma) alınmışsa dolandırıcılık suçu,
- Eğer tahrip edilmişse mala zarar verme suçu oluşur.
Bu durumlarda, ilgili suç tipinin cezası uygulanacaktır.
MALIN SAHİBİ OLMA DURUMUNDA CEZA İNDİRİMİ
TCK 290/2 kapsamında düzenlenen suçlarda failin, söz konusu taşınır malın sahibi olması durumunda, verilecek cezada yarısından dörtte üçüne kadar indirim olur.
Bu hükmün sebebi, failin aslında kendi malını geri almaya çalışması durumunda, hukuka aykırılığın bir nebze daha hafif görülmesidir. Ancak yine de kanun koyucunun koyduğu hukuki koruma göz önüne alınarak tamamen bir cezasızlık öngörülmemiştir.
SUÇUN UNSURLARI
TCK 290 kapsamındaki suçların oluşması için bazı temel unsurların varlığı gerekmektedir:
- Fail: Suçu işleyen kişi, mahkeme kararına rağmen malı tekrar alan veya teslim edilen taşınır malı hukuka aykırı olarak ele geçiren herhangi bir şahıstır.
- Mağdur: Mahkeme kararıyla taşınmazı alan kişi veya taşınırı muhafaza etmekle yükümlü olan kişidir.
- Konusu: Taşınmaz ya da taşınır maldır.
- Fiil: Taşınmaz mallara tekrar el koyma ya da taşınır malları haksız şekilde ele geçirme veya bozma eylemleri suç teşkil eder.
- Hukuka Aykırılık: Mahkeme kararıyla belirlenen hak sahipliğine aykırı bir şekilde malın geri alınması ya da zarar verilmesi gerekmektedir.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA UZLAŞMA
Uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle, taraflar aralarında anlaşsa bile uzlaştırma hükümleri uygulanamaz.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç, şikayete tabi değildir. Savcılık, suçun işlendiğini öğrenmesi halinde resen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetinden bağımsız olarak kovuşturma devam eder.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçta görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanık hakkında iki yıl veya daha az süreli hapis cezası verilirse mahkeme cezanın ertelenmesine karar verebilir. Sanık belirlenen denetim süresinde kasıtlı bir suç işlemezse cezası infaz olmaz.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Ceza 2 yıl veya altında ise ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. Bu durumda sanık, 5 yıl boyunca denetim süresine tabi olur. Bu süre içinde yeni bir suç işlemezse ceza hiç verilmemiş kabul olur.
RESMEN TESLİM OLUNAN MALA ELKONULMASI VE BOZULMASI SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 290’da etkin pişmanlığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır.
SONUÇ
TCK 290, mahkemedeki malların hukuki statüsünü korumak amacıyla getirilmiştir. Mahkeme kararıyla hak sahibine geçen taşınmaz mallara tekrar el koyan kişilere hapis cezası verilir. Rehinli veya hacizli taşınır malları hukuka aykırı yollarla alan kişiler hakkında ise işlenen fiilin niteliğine göre farklı suç tipleri uygulanmaktadır.
Ancak malın sahibi olan fail için cezada önemli bir indirim öngörülmüştür. Bu düzenleme, devletin yetkili makamlarının verdiği kararların ihlal edilmesini önlemek amacıyla konulmuştur.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49