Sağlık için tehlike oluşturabilecek maddelerin belirli kişilere temin edilmesi veya tüketime sunulması toplum sağlığını tehdit eden önemli bir suçtur. Bu nedenle Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 194. maddesi bu tür eylemleri cezalandırmaya yönelik özel bir düzenleme getirmiştir. Makalemizde Sağlık İçin Tehlikeli Madde Temini suçunun kapsamı, unsurları, cezai yaptırımları ve yargılama süreci ele alınacaktır.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNUN TANIMI
Türk Ceza Kanunu Madde 194:
“(1) Sağlık için tehlike oluşturabilecek maddeleri çocuklara, akıl hastalarına veya uçucu madde kullananlara veren veya tüketimine sunan kişi, altı aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
TCK madde 194’e göre çocuklara, akıl hastalarına veya uçucu madde bağımlılarına sağlık için tehlike oluşturacak maddelerin verilmesi veya tüketime sunulması suç olarak kabul edilmektedir. Bu düzenleme ile özellikle korunmasız bireylerin sağlığının tehlikeye girmesi önlenmek istenmiştir.
Bu suçun oluşması için şu şartların bulunması gerekir:
- Sağlık için tehlikeli bir maddenin verilmesi veya tüketime sunulması
- Mağdurun çocuk, akıl hastası veya uçucu madde kullanan bir kişi olması
- Failin kasıtlı hareket etmesi
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDELER NELERDİR?
Kanunda açıkça bir liste verilmemiş olsa da sağlık açısından tehlikeli olduğu kabul olan bazı maddeler şunlardır:
- Tiner, bali, çakmak gazı gibi uçucu maddeler
- Sağlık açısından zarar verici kimyasal çözücüler
- Zehirli ve bağımlılık yapıcı kimyasallar
Uyuşturucu veya uyarıcı madde kapsamına giren maddeler ise TCK 188. madde kapsamında farklı bir suçtur.
FAİL VE MAĞDUR
- Fail: Sağlık için tehlikeli maddeyi temin eden veya tüketime sunan herhangi bir kişidir. Bu kişi bir satıcı, esnaf, ebeveyn veya herhangi bir üçüncü kişi olur.
- Mağdur: Suçun mağdurları çocuklar, akıl hastaları ve uçucu madde bağımlılarıdır.
SUÇUN CEZASI
TCK 194. maddeye göre suçun cezası altı aydan bir yıla kadar hapis cezasıdır.
- Suçun tekrarlanması veya kasıtlı olarak çocukları veya bağımlıları bu maddelere alıştırma amacı taşıması cezayı artırıcı bir etken olarak değerlendirilebilir.
YARGILAMA SÜRECİ
- Soruşturma: Savcılık tarafından soruşturma başlar. Delil toplanır ve şüpheli ifadesi alınır.
- Kovuşturma: Mahkeme süreci başlar.
- Karar ve Cezalandırma: Eğer suç sabit görülürse fail 6 ay ile 1 yıl arasında hapis cezası alır.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA UZLAŞMA
Sağlık için tehlikeli madde temini suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaz. Bu nedenle taraflar uzlaşsa bile yargılama devam eder.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Savcılık suçun işlendiğini öğrendiğinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdur veya yakınlarının şikayetçi olup olmaması dava sürecini etkilemez.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Bu suçtan dolayı davalarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Mahkemece verilen cezanın 2 yıl veya daha az olması halinde failin tekrar suç işlemeyeceğine kanaat getirirse cezanın ertelenmesine karar verilebilir. Erteleme durumunda fail belirli bir süre içinde kasıtlı suç işlemezse ceza infaz olmaz.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Verilen ceza 2 yıl veya daha az olduğu takdirde ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme bu suç bakımından HAGB kararı verir. Bu durumda sanık 5 yıl denetim süresine tabi olur. Bu süre içinde suç işlemezse dava düşer.
SAĞLIK İÇİN TEHLİKELİ MADDE TEMİNİ SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 194. maddede etkin pişmanlık hükümleri yoktur.
SONUÇ
Sağlık için tehlikeli madde temini suçu özellikle korunması gereken bireyleri hedef aldığı için ciddi bir toplumsal riske sahiptir. Kanun bu tür maddelerin sorumsuzca dağıtılmasını önlemek amacıyla cezai yaptırımlar öngörmüştür. Bu yüzden bireylerin ve işletmelerin bu konuda bilinçli davranması gerekir. Bu bağlamda çocuklara ve korunmasız bireylere zarar verici maddeleri temin etmemesi büyük önem taşımaktadır.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49