Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 220. maddesi kapsamında düzenlenen suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, toplumsal düzeni korumak ve suç işleme amacını taşıyan yapılanmaların önüne geçmek için konulmuş önemli bir hükümdür. Bu suç bireysel suçlardan farklı olarak, birden fazla kişinin organize bir şekilde suç işleme amacı taşımasını cezalandırmayı hedefler.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇU
Türk Ceza Kanunu Madde 220:
“(1) Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak, örgütün varlığı için üye sayısının en az üç kişi olması gerekir.
(2) Suç işlemek amacıyla kurulmuş olan örgüte üye olanlar, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Örgütün silahlı olması halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza dörtte birinden yarısına kadar artırılır.
(4) Örgütün faaliyeti çerçevesinde suç işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı da cezaya hükmolunur.
(5) Örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır.
(6) (Değişik:2/3/2024-7499/10 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/11/2024 Tarihli ve E.:2024/81, K.:2024/189 Sayılı Kararı ile)
(7) Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dahil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir.
(8) Örgütün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu, üç temel unsuru içermektedir:
- Örgüt Kurma veya Yönetme: Bir veya birden fazla kişinin suç işlemek amacıyla bir yapı oluşturması veya mevcut bir yapıyı yönetmesi.
- Örgütün Yapısı: Suç örgütünün belirli bir hiyerarşik düzeni sürekliliği ve suç işlemeye elverişli araç-gereçlere sahip olması gerekmektedir.
- En Az Üç Kişiden Oluşması: Kanuna göre bir oluşumun örgüt sayılabilmesi için en az üç kişinin bir araya gelmesi gerekmektedir.
Bu şartların sağlanması halinde suç işlemek amacıyla örgüt kurma fiili gerçekleşmiş sayılır.
SUÇUN CEZASI
TCK 220. maddeye göre, suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunun cezası şu şekilde düzenlenmiştir:
- Örgüt kuranlar ve yönetenler: 4 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası.
- Örgüte üye olanlar: 2 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası.
- Örgütün silahlı olması halinde: Cezalar 1/4 ila 1/2 oranında artar.
- Örgütün suç işlemesi halinde: Hem örgüt kurma suçundan hem de işlenen diğer suçlardan dolayı ceza uygulanır.
ETKİN PİŞMANLIK VE CEZASIZLIK HÜKÜMLERİ
TCK 221. madde kapsamında suç işlemek amacıyla örgüt kuran veya örgüte katılan kişilere yönelik etkin pişmanlık hükümleri uygulanmaktadır. Bu hükümler örgüt mensuplarının örgütten ayrılmasını teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
- Örgüt dağıtılırsa veya dağıtılmasına yardım edilirse: Kurucu ve yöneticilere ceza verilmez.
- Örgüt üyesi olup suç işlemeyen ve kendiliğinden ayrılan kişi: Ceza almaz.
- Yakalanan örgüt üyesinin örgütün dağılmasına veya üyelerinin yakalanmasına yardım etmesi halinde: Ceza almaz.
- Yakalandıktan sonra itirafçı olan kişi: Örgüt suçu için verilen ceza 1/3 ila 3/4 oranında iner.
- Etkin pişmanlıktan yararlanan kişiler hakkında: 1 ila 3 yıl süreyle denetimli serbestlik uygulanır.
Ancak etkin pişmanlık hükümleri bir kişi hakkında yalnızca bir kez uygulanır.
ÖRGÜT SUÇLARININ KAMU DÜZENİ VE GÜVENLİĞİ AÇISINDAN ÖNEMİ
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu sadece bireysel suçları önlemekle kalmaz aynı zamanda toplumsal düzeni ve güvenliği koruma amacı taşır. Suç örgütleri genellikle organize suç faaliyetlerinde bulunarak kamu düzenine ve hukuk sistemine ciddi tehditler oluşturur.
Bu nedenle örgütlü suçlarla mücadelede:
- Kolluk kuvvetleri ve yargı organlarının koordineli çalışması,
- İhbar mekanizmalarının etkin kullanımı,
- Etkin pişmanlık uygulamalarının suç örgütlerinden ayrılmayı teşvik edecek şekilde uygulanması büyük önem taşımaktadır.
ANAYASA MAHKEMESİ’NİN 2024 KARARI
Anayasa Mahkemesi, TCK 220/6 maddesini inceleyerek, “örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişilere” yönelik düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptal kararı vermiştir. Bu karar 9 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu tarihten sonra örgüte üye olmayan ancak örgüt adına suç işleyen kişiler hakkında bu madde kapsamında ceza verilemeyecek veya yeni bir yasal düzenleme gerekecektir.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇUNDA UZLAŞMA
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu uzlaşma kapsamına giren suçlardan değildir. Bu nedenle fail ile mağdur veya suçtan zarar gören kişiler arasında uzlaşma hükümleri uygulanamaz.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇUNDA ŞİKAYET
Bu suç şikayete tabi değildir. Savcılık suçu öğrenmesi halinde re’sen (kendiliğinden) soruşturma başlatır. Mağdurun şikayetçi olup olmaması yargılamayı etkilemez.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi‘dir. Ancak örgütün işlediği iddia edilen suçlar Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevine giriyorsa yargılama yapma görevi Ağır Ceza Mahkemesi‘dir.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Cezanın ertelenmesi 2 yıl veya altında hapis cezaları için uygulanır. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu için erteleme şartları oluşursa cezanın ertelenmesi mümkündür.
SUÇ İŞLEMEK AMACIYLA ÖRGÜT KURMA SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
HAGB karar, 2 yıl veya daha az hapis cezaları için uygulanabilir. .Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunda ceza 2 yılı aşmazsa ve diğer şartların oluşması durumunda mahkeme HAGB kararı verir.
SONUÇ
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu organize suçlarla mücadelede önemli bir yer tutmaktadır. Kanun bu suçu işleyen kişilere ağır yaptırımlar öngörerek suçu önlemeye çalışmaktadır. Bunun yanı sıra etkin pişmanlık hükümleri ile örgüt üyelerinin örgütten ayrılmaları teşvik ederek suç örgütlerinin zayıflatmayı hedeflemektedir.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49