Suç ve suçlu kavramları toplum düzenini sağlamak amacıyla hukuki düzenlemeler çerçevesinde kontrol altında tutulmaya çalışılan olgulardır. Suçu ve suçluyu övmek bir anlamda toplumu suça teşvik edebilecek tehlikeli bir davranış olarak değerlendirildiği için Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) suç olarak düzenlenmiştir.
Bu makalede TCK’nın 215. maddesinde yer alan “suçu ve suçluyu övme” suçunun unsurları, cezası ve uygulanma şartları detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇU
Türk Ceza Kanunu’nun 215. maddesine göre:
“İşlenmiş olan bir suçu veya işlemiş olduğu suçtan dolayı bir kişiyi alenen öven kimse, bu nedenle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkması hâlinde, iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
Bu hükümden yola çıkarak suçu ve suçluyu övme suçunun oluşabilmesi için bazı unsurların bir araya gelmesi gerekmektedir.
SUÇUN UNSURLARI
Suçu ve suçluyu övme suçunun oluşması için aşağıdaki unsurların gerçekleşmesi gerekir:
a) İşlenmiş Bir Suçun veya Suçlunun Övülmesi
Bu suç ancak daha önce olan bir suçun veya suçlunun alenen övülmesiyle oluşur. Burada önemli olan ortada gerçekten var olan bir suç olmasıdır. Henüz gerçekleşmemiş bir eylem için bu suç oluşmaz.
b) Övgünün Aleni Olması
Suçun oluşması için övme eyleminin alenen gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Örneğin bir suçlunun veya işlenen bir suçun sosyal medya, televizyon, gazete gibi kitle iletişim araçlarıyla ya da topluluk önünde övülmesi suçun unsurlarını oluşturur. Ancak kapalı bir ortamda bireysel sohbetler içindeki övgü bu kapsamda değildir.
c) Kamu Düzeni Açısından Açık ve Yakın Bir Tehlikenin Ortaya Çıkması
Kanun koyucu suçu ve suçluyu övme fiilinin cezalandırılması için yalnızca övgünün varlığını yeterli görmemiş ayrıca bunun kamu düzeni açısından “açık ve yakın bir tehlike” doğurmasını aramıştır. Eğer övgü, toplumu suça teşvik ediyorsa veya kamu güvenliğini tehdit edecek bir durum yaratıyorsa, suçun oluştuğu kabul edilir.
SUÇUN CEZASI
TCK 215. maddeye göre suçu ve suçluyu alenen öven kişi iki yıla kadar hapis cezası alır.
Ayrıca TCK 218. maddeye göre eğer suç basın ve yayın yoluyla işlenirse ceza yarı oranına kadar artar. Bu durumda ceza iki yıldan fazla olur. Ancak haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacı taşıyan ifadeler suç oluşturmaz.
SUÇUN BASIN VE YAYIN YOLUYLA İŞLENMESİ
TCK 218. maddeye göre:
“Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranına kadar artırılır. Ancak, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.”
Bu düzenleme basın ve yayın yoluyla işlenen suçu daha ağır cezayı öngörmektedir. Ancak gazetecilik faaliyeti kapsamındaki haberler ve eleştirel ifadeler, suç teşkil etmez.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA UZLAŞMA
Suçu ve suçluyu övme suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle taraflar arasında uzlaşma prosedürü uygulanmaz. Uzlaşma ile dava sona ermez.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA ŞİKAYET
TCK 215. maddesinde düzenlenen bu suç şikâyete tabi değildir. Yani suçun işlenmesi hâlinde mağdurun veya herhangi bir kişinin şikâyet etmesine gerek yoktur. Savcılık suçun işlendiğini öğrendiğinde kendiliğinden (re’sen) soruşturma başlatır.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA GÖREVLİ MAHKEME
Suçu ve suçluyu övme suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme suçun işlendiği yer mahkemesidir.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA CEZANIN ERTELENMESİ
Sanık hakkında verilen hapis cezası iki yıl veya daha az ise diğer şartların oluşması halinde cezanın ertelenmesi mümkündür. Cezanın ertelenmesi hâlinde sanık belli bir denetim süresi içinde başka bir suç işlemezse ceza infaz edilmez.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI (HAGB)
Suçun cezası iki yıl veya daha az olduğunda ve diğer koşulların sağlanması durumunda mahkeme HAGB kararı verir. HAGB kararında sanık denetim süresi boyunca yeni bir suç işlemezse hüküm ortadan kalkar. Bu bağlamda, sabıka kaydına işlemez.
SUÇU VE SUÇLUYU ÖVME SUÇUNDA ETKİN PİŞMANLIK
TCK 215. maddesinde etkin pişmanlığa dair özel bir hüküm bulunmamaktadır.
SONUÇ
Suçu ve suçluyu övme suçu kamu düzenini koruma amacı güden bir düzenlemedir. Kanun koyucu bu suçu cezalandırırken yalnızca suçu ve suçluyu övmeyi değil aynı zamanda bunun toplumda yaratacağı açık ve yakın tehlikeyi de göz önünde bulundurmuştur.
Bu nedenle bireylerin ifade özgürlüğü ile kamu güvenliği arasında dikkatli bir denge gerekmektedir. Eleştiri hakkı saklı tutulmakla birlikte suçluların ve suçların övülmesi durumunda hukuki yaptırımların devreye girmesi mümkündür.
👉 Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes Ceza Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49