4857 sayılı İş Kanunu, işçilerin ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki haklarını koruma altına almıştır. 44. ve 47. maddeler bu günlerde çalışma koşulları ile ücret ödemesine dair detaylı düzenlemeler içerir. İşveren ve işçi arasındaki iş sözleşmelerinde bu günlerde çalışmaya ilişkin hükümler yer almıyorsa çalışmanın gerçekleştirilebilmesi için işçinin açık rızası gereklidir. Ayrıca, bu günlerde çalışılması halinde işçiye ödenen ücretin hesabı da kanunda açıkça belirtilmiştir.
İş Kanunu Madde 44:
“Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gereklidir.
Bu günlere ait ücretler 47 nci maddeye göre ödenir.”
İş Kanunu Madde 47:
“Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.
Yüzde usulünün uygulandığı işyerlerinde işçilerin ulusal bayram ve genel tatil ücretleri işverence işçiye ödenir.”
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günleri Nelerdir ?
Türkiye’de ulusal bayram ve genel tatil günleri, 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Bu günler aşağıda sıralanmıştır:
Ulusal Bayram
-
Cumhuriyet Bayramı
- 29 Ekim (1,5 gün tatil: 28 Ekim saat 13.00’ten itibaren başlar, 29 Ekim tam gün tatil).
Genel Tatil Günleri
Dini Bayramlar:
-
Ramazan Bayramı
- Arife günü (yarım gün tatil) ve 3,5 gün:
- Arife günü (13.00’ten itibaren tatil).
- Bayramın 1., 2. ve 3. günleri tam gün tatil.
- Arife günü (yarım gün tatil) ve 3,5 gün:
-
Kurban Bayramı
- Arife günü (yarım gün tatil) ve 4,5 gün:
- Arife günü (13.00’ten itibaren tatil).
- Bayramın 1., 2., 3. ve 4. günleri tam gün tatil.
- Arife günü (yarım gün tatil) ve 4,5 gün:
Resmi Tatil Günleri:
-
Yılbaşı Tatili
- 1 Ocak (Tam gün tatil).
-
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
- 23 Nisan (Tam gün tatil).
-
Emek ve Dayanışma Günü (İşçi Bayramı)
- 1 Mayıs (Tam gün tatil).
-
Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
- 19 Mayıs (Tam gün tatil).
-
Zafer Bayramı
- 30 Ağustos (Tam gün tatil).
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma Koşulları
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma aşağıdaki kurallara bağlanmıştır:
- Toplu iş sözleşmesi veya bireysel iş sözleşmeleri: Bu sözleşmelerde hüküm bulunuyorsa taraflar çalışma konusunda önceden mutabık kalmış kabul olur.
- Sözleşmelerde hüküm bulunmaması durumunda: İşçinin açık onayı olmaksızın bu günlerde çalışma yaptırılamaz.
-
Ücretlendirme
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçinin çalışması veya çalışmaması durumuna göre ücret hesaplaması şu şekilde yapılır:
- Tatil Gününde Çalışmayan İşçiye:
- İşçi bir iş yapmasa bile o günün tam ücretini almaya hak kazanır.
- Tatil Gününde Çalışan İşçiye:
- İşçiye normal bir iş günü için aldığı ücretin yanı sıra çalıştığı her bir tatil günü için bir günlük ücret daha ödenir. Bu durum, işçinin toplamda %100 zamlı ücret alması anlamına gelir.
-
Yüzde Usulünün Uygulandığı İşyerlerinde Ücret Ödemesi
Yüzde usulü genellikle hizmet sektöründe örneğin restoran veya eğlence mekanlarında çalışan işçilerin ücretlendirilmesinde kullanılır. Bu tür işyerlerinde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde işçilerin alacakları ücretler işveren tarafından doğrudan ödenir. Bu düzenleme işçilerin bahşiş usulüyle çalışmasından kaynaklanabilecek hak kayıplarını önlemek amacıyla yapılmıştır.
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı Davası
İşçilerin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmaları halinde ücretlerini alamamaları durumunda alacaklarını talep etmek için yasal yollara başvurma hakları bulunmaktadır. Bu tür davalar uygulamada sıkça karşılaşılan işçi alacağı davalarındandır.
Davanın Hukuki Dayanakları
- 4857 Sayılı İş Kanunu 47. Madde: Bu madde, ulusal bayram ve genel tatil ücretinin nasıl ödeneceğini düzenler.
- İspat Yükü: İşçinin çalıştığını kanıtlama yükümlülüğü vardır. Genellikle tanık beyanları, bordro kayıtları veya işyeri giriş-çıkış kayıtları delil olarak sunulur.
Dava Açma Süreci
- Arabuluculuk Şartı: İşçi, dava açmadan önce arabuluculuk sürecine başvurmak zorundadır. Taraflar bu süreçte anlaşamazsa dava açılır.
- Zamanaşımı Süresi: İşçi alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır.
- Yetkili Mahkeme: İşçinin çalıştığı işyerinin ya da işverenin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki iş mahkemesi yetkilidir.
Karşılaşılan Sorunlar
- Çalışma Onayının Belirlenememesi: İşçinin ulusal bayram ve genel tatil gününde çalışmayı kabul edip etmediği tartışma konusu olur.
- Bordro ve Kayıt Tutulmaması: Bazı işyerlerinde çalışma günleri ve saatlerine ilişkin kayıtların tutulmaması işçinin hakkını ispatını zorlaştırabilir.
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı Davasında Görevli Ve Yetkili Mahkeme
Ulusal Bayram ve Genel Tatil (UBGT) Ücreti Alacağı davasında görevli ve yetkili mahkemeye ilişkin düzenlemeler, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında belirlenmiştir.
Görevli Mahkeme
UBGT alacağı, işçilik alacağı niteliğindedir. Bu nedenle:
- Görevli mahkeme, İş Mahkemesi’dir.
- Eğer ilgili yerde İş Mahkemesi bulunmuyorsa, bu davalara Asliye Hukuk Mahkemesi, İş Mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkili Mahkeme
Yetkili mahkeme, ilgili kanunun genel ve özel yetki kuralları çerçevesindedir. Buna göre:
-
- Davalı işverenin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir
- İşçinin işini yaptığı yer mahkemesi de yetkilidir
Örnek:
- İşverenin adresi Ankara işçinin çalıştığı yer İstanbul ise dava hem Ankara’da hem de İstanbul’da açar.
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı Davasında Arabuluculuk Şartı
UBGT ücreti alacağı davasında, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecine başvurulması gereklidir.
- Arabuluculuk süreci başarıyla tamamlanamazsa işçi arabuluculuk tutanağı ile görevli ve yetkili mahkemede davasını açar.
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı Diğer İşçilik Alacakları İle Birlikte Talep Edilebilir mi ?
Evet, işçi ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağını diğer işçilik alacakları ile birlikte talep eder. İşçinin işten ayrılması veya çıkarılması sonrasında doğan tazminat ve alacak hakları bir bütün olarak İş Mahkemesi‘nde dava konusu olur. Bu kapsamda işçi; ihbar tazminatı, fazla mesai alacağı, yıllık izin ücreti, ücret alacağı ve kıdem tazminatı gibi haklarını da ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı ile birlikte talep eder.
-
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücretine İşlenecek Faiz Türü
Ulusal bayram ve genel tatil ücretine uygulanan faiz türü ve ayrıca başlangıç tarihi yasal düzenlemelere göredir. İş Kanunu’na göre ulusal bayram ve genel tatil ücretine bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.
Faizin Türü
Bu faiz oranı bankaların uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranıdır. Yasal düzenleme ve Yargıtay kararlarına göre hafta tatili ücretine uygulanır.
Faiz Başlangıç Tarihi
Ulusal bayram ve genel tatil ücretinde faiz, yazılı bildirim varsa bu tarihten yoksa dava tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Sonuç
Ulusal bayram ve genel tatil günleri hem işçilerin dinlenme hakkı hem de ekonomik hakları açısından önem taşımaktadır. İşverenler bu günlere ilişkin çalışma düzenlemelerini kanuna uygun şekilde gerçekleştirmekle yükümlüdür. İşçiler ise haklarının ihlali durumunda İş Kanunu çerçevesinde yasal yollara başvurur. İşverenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda işçinin ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağını talep etmek için dava açması işçi haklarının korunmasında kritik bir mekanizmadır.
Bu konuda işçilerin bilinçlenmesi ve işverenlerin mevzuata uygun hareket etmesi taraflar arasındaki uyuşmazlıkları en aza indirecektir.
Son olarak görüleceği ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı davasının bazı şartları bulunmaktadır. Tüm bu süreçte hak kaybına uğramamak için mutlaka bir avukat ile çalışmanızı tavsiye ederiz.
Hemen bizimle iletişime geçin
📌 Menderes İşçi Avukatı – Av. Ardahan ÇAKIR
📍 Kasımpaşa Mah. 203 Sk. No:1 İç Kapı No:103 Menderes/İZMİR
📞 +90 530 180 82 49