Türk hukukunda boşanma süreci tarafların mali durumlarını da etkileyen bir süreçtir. Boşanma sonrasında ekonomik olarak daha zor durumda olan eş yoksulluk nafakası talep eder. Bu nafaka, boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olan tarafın hayatını devam ettirebilmesi için diğer eşten maddi yardım almasını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Bu yazıda yoksulluk nafakasının hukuki dayanakları, koşulları ve dava süreci incelenmektedir.
Yoksulluk Nafakası Nedir?
Türk Medeni Kanunu Madde 175:
“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf kusur durumu daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan süresiz olarak yoksulluk nafakası talep eder. Nafaka, ekonomik olarak kötü durumda olan eşin yaşamını sürdürebilmesi için düzenli bir ödemedir. Ancak bu nafakayı talep edebilmek için bazı koşulların sağlanması gerekir.
Yoksulluk Nafakasının Şartları
Yazımızın konusu yoksulluk nafakasını talep edebilmek için aşağıdaki koşulların mevcut olması gerekir:
- Yoksulluk Durumu: Nafaka talep eden tarafın boşanma sebebiyle yoksulluğa düşecek olması gerekir. Yoksulluk durumu, talep eden tarafın hayatını idame ettirecek asgari ihtiyaçlarını karşılayamaması anlamına gelir.
- Kusur Durumu: Yoksulluk nafakası talep eden tarafın boşanmada daha ağır bir kusuru bulunmamalıdır. Eşit veya daha az kusurlu olan taraf nafaka alır. Tam kusurlu olan taraf ise bu nafakayı talep edemez.
- Nafaka Talebi: Yoksulluk nafakasının mahkemece belirlenebilmesi için nafaka isteyen tarafın boşanma davası sırasında ya da boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrıca bir dava açarak bu talebi ileri sürmesi gerekmektedir.
Yoksulluk Nafakası Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka talepleri boşanma davası ile veya boşanma davasının kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla ileri sürülür. Bu tür davalarda görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Eğer Aile Mahkemesi yoksa, bu durumda Asliye Hukuk Mahkemesi Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu madde 168’ de düzenlenmiştir. İlgili madde “ Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir” şeklinde düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu’na göre yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Yoksulluk Nafakasının Miktarının Belirlenmesi
Yoksulluk nafakasının miktarı belirlenirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları göz önündedir. Mahkeme nafaka ödeyecek kişinin gelir durumu, nafaka talep eden kişinin ihtiyaçları ve yaşam standartlarını dikkate alır. Belirlenen nafaka miktarı asgari geçim düzeyini sağlamak amacıyla yeterli olmalıdır. Fakat nafaka ödeyenin mali gücünü aşmamalıdır.
Yoksulluk Nafakasının Süresi ve Sona Erme Halleri
Nafaka süresiz olarak bağlanır. Ancak belirli durumlarda sona erer veya azalır. Yoksulluk nafakasının sona erme nedenleri şunlardır:
- Nafaka Alanın Yeniden Evlenmesi: Nafaka alacaklısının evlenmesi halinde nafaka otomatik olarak sona erer.
- Nafaka Alacaklısının veya Yükümlüsünün Ölümü: Nafaka alacaklısının veya yükümlüsünün ölmesi durumunda nafaka ödeme yükümlülüğü sona erer.
- Fiili Evlilik (Evlenme Benzeri Birliktelik): Nafaka alanın başka biriyle evlilik benzeri bir hayat sürmesi durumunda da nafaka sona erer.
- Tarafların Maddi Durumlarında Değişiklik: Nafaka alacaklısının ekonomik durumunun iyileşmesi veya nafaka borçlusunun mali durumunun kötüleşmesi halinde nafaka miktarı azalır veya kalkar.
Yoksulluk Nafakasının Artırılması ve Azaltılması
Nafaka bağlandığı tarihten sonra tarafların ekonomik durumlarında meydana gelen değişiklikler nafakanın miktarında artış veya azalış yapılmasını gerektirebilir. Nafaka alan taraf hayat şartlarının kötüleşmesi halinde nafakanın artırılmasını ister. Ödeyen taraf ise ekonomik durumunun bozulması halinde nafakanın azaltılmasını veya sona erdirilmesini talep eder. Bu durumda mahkemeye yeniden başvurarak değişiklik talebinde bulunmak mümkündür.
Yoksulluk Nafakası Davasında Zamanaşımı
Türk Medeni Kanunu madde 178:
“Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.”
Türk Medeni Kanunu‘nun 178. maddesine göre yoksulluk nafakası talebi için boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıllık zamanaşımı süresi vardır. Aksi halde bu süre geçirildiğinde yoksulluk nafakası talep hakkı düşer.
Sonuç
Yoksulluk nafakası, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek olan eş için düzenlenen önemli bir destek mekanizmasıdır. Bu nafaka türü tarafların ekonomik durumları ve ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Boşanma süreci sonrasında nafaka alacaklısının yaşam standardını korumayı amaçlar. Ancak nafaka süresiz olmakla birlikte belirli hallerde sona erer veya yeniden değerlendirilerek güncellenebilir. Yoksulluk nafakası davasında tarafların haklarını koruyabilmesi açısından hukuki destek almak faydalı olacaktır.
Son olarak görüleceği yoksulluk nafakası davasının şartları bulunmakta olup karmaşık bir hukuki süreçten ibarettir. Tüm bu süreçte hak kaybına uğramamak için mutlaka bir avukat ile iletişime geçmenizi tavsiye ederiz.
Hemen bizimle iletişime geçin
📞 +90 530 180 82 49
📧 av.ardahancakir@gmail.com