Yardım nafakası, Türk Medeni Kanunu (TMK) gereğince belli şartlar altında belirli kişilere verilir. Ayrıca maddi destek sağlama amacı taşıyan bir nafaka türüdür. Yardım nafakasının amacı ekonomik anlamda zor durumda olan kişilerin yakınlarından destek alarak yaşamlarını sürdürebilmelerini sağlamaktır. Bu nafaka, daha çok ailesel dayanışmayı güçlendiren bir mekanizma olarak ortaya çıkar. Bu bağlamda, sosyal devlet ilkesinin bir yansıması olarak kabul görür.
Yardım Nafakasının Tanımı ve Kapsamı
Türk Medeni Kanunu’nun madde 364:
“Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.”
Bu hüküm kan bağının bir sonucudur. Ekonomik anlamda yetersiz durumda kalan aile üyelerine diğer aile fertlerinin yardımda bulunmasını öngörmektedir. Bu yardım kişilerin sosyal yardım almaksızın aile desteğiyle hayatlarını idame ettirmelerini hedefler.
Yardım Nafakası Talep Edilebilecek Kişiler
Kanunda açıkça belirtildiği üzere yardım nafakası talep edecek kişiler altsoy, üstsoy ve kardeşlerdir. Bu bağlamda, şu kişiler arasında talep edilir:
- Altsoy: Çocukların ekonomik durumu iyi ise anne veya babalarına nafaka verme yükümlülüğü altına girebilirler.
- Üstsoy: Anne-baba, büyükanne-büyükbaba gibi ekonomik olarak güçlü olan kişiler çocuklarının veya torunlarının ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olabilirler.
- Kardeşler: Kardeşlerden biri yoksul durumda olduğunda diğer kardeşlerden yardım nafakası talep eder.
Yardım Nafakasının Şartları
Nafaka talep etmek için belirli şartların varlığı gerekir:
- Yoksulluk Durumu: Nafaka talep eden kişinin yoksulluk halinde olması yani kendi imkânları ile yaşamını idame ettiremez durumda bulunması gerekir.
- Ekonomik Güç: Yardım nafakası verecek kişinin ekonomik durumunun bu yardımı karşılayacak düzeyde olması şarttır. Nafaka yükümlüsü kişi kendisi veya sorumlu olduğu diğer kişilerin ihtiyaçlarını zorlukla karşılıyorsa nafaka talebi kabul olmaz.
- Aile Bağı: Nafaka talep edilen kişi ile talep eden arasında kan bağı bulunmalıdır.
Yardım Nafakası Davasının Açılması
Yardım nafakası davası Türk Medeni Kanunu’nun 364. maddesi çerçevesindedir. Dava nafakaya ihtiyaç duyan kişi tarafından ekonomik durumu daha iyi olan aile üyelerine karşı açılır. Dava açmak için aranan temel şart davacının yoksulluk durumunda olmasıdır. Davanın açılacağı mahkeme görevli mahkeme olan Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemesi’nin bulunmadığı yerlerde ise bu davalarda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir.
Yardım Nafakası Davasında Taraflar
Nafaka davasında taraflar, talepte bulunan (davacı) ve nafaka ödemesi istenen (davalı) kişilerdir.
- Davacı: Yardım nafakasına ihtiyacı olan ve kendi geçimini sağlamakta zorlanan kişidir. Bu kişi yoksulluk durumunda olup yaşamını sürdürmek için nafakaya ihtiyaç duyar.
- Davalı: Kan bağı olan ve ekonomik durumu davacıya yardım sağlayacak nitelikte olan aile üyeleridir. Üstsoy, altsoy veya kardeşler bu davada davalı olur.
Yardım Nafakası Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Nafaka davaları aile hukuku kapsamına girdiğinden görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Eğer davanın açılacağı yerde Aile Mahkemesi yoksa, davada görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu Madde 365/6 “Yetkili mahkeme, taraflardan birinin yerleşim yeri mahkemesidir” uyarınca belirlenir.
Yardım Nafakası Davasında Deliller ve İspat
Davacı yoksulluk durumunu ve davalının ekonomik durumunu ispat etmek zorundadır. Mahkeme dava sırasında tarafların ekonomik durumlarını, gelirlerini ve geçim şartlarını araştırır. Davacının geçimini sağlayamadığını gösteren belgeler (gelir belgeleri, kira kontratları, sağlık giderleri gibi) ve davalının mali durumu (maaş bordroları, mal varlığı bilgileri, bankada bulunan para) delil olur.
Yardım Nafakasının Miktarı ve Ödenmesi
Yardım nafakasının miktarında, nafaka verecek kişinin mali durumu ve nafaka talep eden kişinin ihtiyaçları göz önündedir. Nafaka miktarının zaman içinde tarafların mali durumlarına göre yeniden düzenlenme ihtimali vardır.
Yardım Nafakasının Sona Ermesi
Yardım nafakası belirli şartların gerçekleşmesiyle sona erer. Nafaka alacaklısının yoksulluk halinin sona ermesi, nafaka borçlusunun maddi imkânlarının kötüleşmesi veya nafaka borçlusunun veya alacaklısının vefatı gibi durumlar yardım nafakasının kesilmesi için geçerli sebepler arasındadır.
Yardım Nafakasının Hukuki Sonuçları
Yardım nafakasının ödenmemesi durumunda nafaka alacaklısı mahkemeye başvurarak nafaka talebini icra yoluyla tahsil eder. Ayrıca nafaka alacaklısının nafaka borçlusunun mali durumunda olumlu bir değişiklik olduğunu tespit etmesi durumunda nafakanın artırılması talebinde bulunma hakkı da vardır. Mahkemelerin tarafların mali durumlarını inceleyerek nafaka miktarında değişiklik yapma hakkı vardır. Yardım nafakasının miktarı zamanla değişir veya tamamen kalkar. Yardım nafakasının sona ermesi nafaka borçlusunun mali durumunun kötüleşmesi, nafaka alacaklısının yoksulluk durumunun sona ermesi veya taraflardan birinin ölmesi gibi durumlarda gündeme gelir. Taraflardan herhangi biri mahkemeye başvurarak nafaka miktarının yeniden belirlenmesini talep eder.
Sonuç
Türk hukukunda yardım nafakası, aile içi dayanışmanın zorunlu hale getirildiği bir kurum olarak dikkat çekmektedir. Bu nafaka türü hem sosyal adalet ilkesini pekiştiren bir unsur hem de bireylerin devlete muhtaç olmadan yaşamlarını sürdürebilmelerine katkıda bulunan bir mekanizmadır. Yardım nafakası yükümlülüğü, Türkiye’de sosyal dayanışmayı sağlamak ve aile içi sorumluluk bilincini artırmak amacıyla getirilmiş olan önemli bir yasal düzenlemedir.
Yardım nafakası davası da dahil olmak üzere davacı/davalı, alacaklı/borçlu olarak taraf bulunduğunuz tüm icra dosyalarınızda ve davalarınızda bizimle iletişime geçebilirsiniz!
Hemen bizimle iletişime geçin
📞 +90 530 180 82 49
📧 av.ardahancakir@gmail.com